تتر چیست و چرا به لنگر بازار رمزارز ایران تبدیل شد؟

فکر کنید قیمت دلار در بازار ایران هر روز تغییر می‌کند، اما شما به‌جای اسکناس دلار، یک دارایی دیجیتال در کیف پولتان دارید که ارزش آن تقریباً یک دلار است و می‌توانید آن را در چند دقیقه جابه‌جا کنید. این تصویر، دلیل اصلی محبوبیت تتر بین کاربران ایرانی است. تتر برای خیلی از سرمایه‌گذاران دیگر فقط یک رمزارز و ترید نیست؛ بلکه ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه و مقابله با تورم است. در این مقاله توضیح می‌دهیم که تتر دقیقاً چطور کار می‌کند، چرا این‌قدر محبوب شده است و چه رابطه‌ای با دلار دارد.

تتر چیست و چطور کار می‌کند؟

تتر یا USDT یکی از معروف‌ترین استیبل کوین‌های بازار کریپتوست. استیبل کوین‌ها برای این طراحی شده‌اند که ارزششان به یک دارایی مرجع (مثل طلا یا دلار) متصل یا اصطلاحاً پگ (Peg) باشد. در USDT، دارایی مرجع دلار آمریکاست و سازوکار آن طوری طراحی شده که ارزش هر واحد تتر در بازار جهانی تا حد امکان نزدیک به یک دلار باقی بماند. به همین خاطر تتر با رمزارزهایی مثل بیت کوین فرق دارد؛ چون قیمت BTC تحت تاثیر عرضه، تقاضا، اخبار و شرایط بازار می‌تواند نوسانات شدیدی داشته باشد اما تتر برای ثبات قیمتی طراحی شده است.

کاربرد اصلی تتر در بازار کریپتو این است که نقش یک واسطه را ایفا کند. تریدری را تصور کنید که بیت کوین خریده و بعد از افزایش قیمت آن تصمیم می‌گیرد سودش را برداشت کند. او می‌تواند BTC را به تتر تبدیل کند و به‌جای اینکه کاملاً از بازار کریپتو خارج شود، از نوسان دور بماند. زمانی که دوباره فرصت مناسبی در بازار ببیند، می‌تواند از تتر برای خرید رمزارزها استفاده کند.

از طرف دیگر، بازار کریپتو تا حد زیادی با جفت‌های معاملاتی مبتنی بر USDT کار می‌کند. خیلی از صرافی‌ها قیمت رمزارزهایی مثل BTC را در برابر تتر نمایش می‌دهند. علاوه بر این تتر روی شبکه‌های بلاک چینی مختلف عرضه شده است. این موضوع یک مزیت مهم، اما در عین حال یکی از نقاطی است که کاربران تازه‌کار باید به آن توجه داشته باشند. برای مثال موقع انتقال USDT، فرستنده و گیرنده باید از یک شبکه استفاده کنند و بهتر است قبل از هر انتقال، شبکه مورد پشتیبانی مقصد، کارمزد و حداقل مقدار انتقال را بررسی کنند.

نکته مهم دیگر این است که «هر تتر برابر یک دلار» به معنی تضمین ثابت ماندن قیمت آن در تمام بازارها و در همه لحظات نیست. قیمت USDT ممکن است در بازار جهانی برای مدت کوتاهی اندکی بالاتر یا پایین‌تر از یک دلار معامله شود. میزان عرضه و تقاضا، نقدشوندگی، شرایط بازار و میزان اعتماد معامله‌گران می‌توانند روی این فاصله اثر بگذارند.

از طرف دیگر، تتر را نباید با دلار فیزیکی یکی دانست. دلار یک ارز رسمی و فیات است، درحالی‌که تتر یک دارایی دیجیتال مبتنی بر فناوری بلاک چین است و تحت تاثیر اخبار و اعتبار شرکت تتر لیمیتد (Tether Limited) قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر ارزش‌گذاری آن به دلار وابسته است، اما ساختار، خرید، فروش و انتقالش از طریق زیرساخت بازار رمزارز انجام می‌شود. 

چرا تتر در ایران محبوب شده است؟

برای درک محبوبیت تتر در ایران، باید نقش نرخ ارز در اقتصاد را بررسی کنیم. تورم بالا باعث شده است خیلی از افراد برای حفظ قدرت خرید سرمایه خود به سمت دارایی‌هایی بروند که انتظار دارند ارزش سرمایه‌شان را بهتر حفظ کنند (مثل دلار، مسکن، طلا، سکه یا حتی خودرو). تتر هم از این جهت برای کاربر ایرانی جذاب است، چون قیمت آن در بازار داخلی معمولاً رابطه نزدیکی با نرخ دلار دارد و در عین حال برخلاف دلار نقدی، به شکل یک دارایی دیجیتال معامله می‌شود.

یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از تتر، دسترسی آسان‌ آن است. فردی که در بازار کریپتو فعالیت می‌کند، می‌تواند در تمام ساعات شبانه‌روز و همه روزهای هفته (حتی آخر هفته‌ها) ریالش را به تتر تبدیل کند. در نتیجه نیاز نیست در صف طولانی صرافی‌ها بماند و حتماً در ساعت‌های اداری سرمایه‌گذاری‌اش را انجام دهد.

دلیل دیگر محبوبیت تتر، سرعت انتقال آن است؛ چون USDT را می‌توان در چند دقیقه از یک کیف پول کریپتویی به کیف پول دیگر منتقل کرد. این قابلیت مخصوصاً برای کاربرانی مهم است که می‌خواهند پولی را به خارج از کشور بفرستند.

با وجود این، محبوبیت تتر نباید باعث شود کاربران تصور کنند این دارایی هیچ ریسکی ندارد. ریسک‌های مرتبط با صادرکننده، قوانین و محدودیت‌های بازار، مشکلات احتمالی شبکه، خطا در انتقال و همچنین ریسک پلتفرمی همچنان وجود دارند. به همین خاطر بهتر است تتر را نه صرفاً جایگزین دلار، بلکه ابزاری متفاوت برای استفاده از ارزش دلاری در اکوسیستم کریپتو در نظر گرفت. 

تفاوت قیمت تتر و دلار در ایران از کجا می‌آید؟

یکی از پرسش‌های رایج میان کاربران ایرانی این است که اگر قرار است قیمت تتر لحظه‌ای تقریباً یک دلار باشد، چرا در عمل این اتفاق نمی‌افتد و بین USDT و دلار فاصله کمی وجود دارد؟ 

به طور کلی قیمت دلار در ایران تحت تاثیر عواملی مثل عرضه و تقاضا، شرایط اقتصادی، سیاست‌های ارزی، انتظارات تورمی و وضعیت بازار آزاد قرار دارد. تتر هم از نرخ دلار تاثیر می‌گیرد، اما قیمت نهایی آن در بازار ایران علاوه بر نرخ ارز، به عرضه و تقاضای خود تتر در بازار داخلی هم وابسته است.

فرض کنید قیمت دلار در بازار آزاد ۱۸۰٬۰۰۰ تومان باشد. این موضوع به‌تنهایی به این معنی نیست که قیمت تتر لحظه‌ای دقیقاً باید ۱۸۰٬۰۰۰ تومان معامله شود. اگر در همان زمان تقاضای تتر بالا باشد و تعداد فروشندگان کمتر باشد، قیمت USDT ممکن است مثلاً به ۱۸۵٬۰۰۰ تومان برسد. اگر عرضه تتر افزایش پیدا کند یا تقاضا کاهش یابد، فاصله می‌تواند کمتر شود یا حتی قیمت تتر برای مدتی پایین‌تر از قیمت دلار قرار بگیرد.

نقدشوندگی و کارمزدها هم روی خرید تتر تاثیر می‌گذارند. موقع خرید تتر، علاوه بر قیمت خود USDT ممکن است کارمزد معامله وجود داشته باشد. موقع انتقال هم بسته به شبکه انتخاب‌شده، هزینه شبکه مطرح می‌شود. به همین خاطر هزینه واقعی خرید یا جابه‌جایی تتر فقط به قیمت اسمی آن در صرافی‌هایی مثل نوبیتکس محدود نمی‌شود.

عامل دیگر، وضعیت بازار کریپتوست. زمانی که تقاضای بازار کریپتو رشد می‌کند، تعداد افرادی که برای خرید ارزهای دیجیتال به تتر نیاز دارند افزایش پیدا می‌کند. این افزایش تقاضا می‌تواند روی قیمت USDT در بازار داخلی هم اثر بگذارد.

در نهایت، اختلاف بین قیمت تتر و دلار در ایران لزوماً نشانه وجود خطا یا گران‌فروشی نیست. این دو دارایی در بازارهای متفاوتی معامله می‌شوند و هرکدام سازوکار عرضه و تقاضای خاص خودشان را دارند. تتر در بازار جهانی به دلار متصل است، اما زمانی که در برابر ریال معامله می‌شود، عوامل بازار داخلی هم وارد معادله می‌شوند.

جمع‌بندی

تتر در ایران جایگاه متفاوتی نسبت به بسیاری از رمزارزها پیدا کرده و برای بسیاری از معامله‌گران، USDT نه یک توکن کریپتویی، بلکه راهی برای دسترسی به دلار است. همین ویژگی باعث شده است تتر به یکی از حلقه‌های اتصال بازار ارز ایران و بازار جهانی کریپتو تبدیل شود. با این حال، «دلاری بودن» تتر به معنی «دلار بودن» آن نیست و شناخت همین تفاوت، مهم‌ترین نکته قبل از خرید و نگهداری USDT است.