راهنمای استفاده از سامانه حسام
چطور از سامانه حسام استفاده کنیم؟
حسام اطلاعاتش را از «سامانه سیاح» می‌گیرد. سیاح بانک اطلاعاتی حساب‌های افتتاح‌شده در شبکه‌ی بانکی کشور است. برای ورود هم از زیرساخت احراز هویت پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (همان «دولت من») استفاده می‌کند.
بعضی‌ها حسام را با «پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی» اشتباه می‌گیرند. این دو سامانه جدا هستند و نشانی‌شان هم فرق می‌کند.
پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی در my.cbi.ir کار می‌کند. این سامانه بخشی از پنجره ملی خدمات دولت هوشمند است. با آن می‌توانید اطلاعات بانکی‌تان را ببینید، مثل فهرست حساب‌ها، چک‌های برگشتی، حساب‌های مسدودشده و تسهیلات دریافتی. کار این پنجره بیشتر استعلام و نمایش اطلاعات است.
اما سامانه حسام در hesam.cis.cbi.ir کار می‌کند. حسام فقط اطلاعات را نشان نمی‌دهد. شما در حسام حساب پایه انتخاب می‌کنید و برای بستن حساب‌های مازاد درخواست ثبت می‌کنید.
پس اگر می‌خواهید حساب‌هایتان را تعیین‌تکلیف کنید، باید وارد حسام شوید. ورود به پنجره خدمات الکترونیک این کار را برای شما انجام نمی‌دهد.
حسام اطلاعاتش را از «سامانه سیاح» می‌گیرد. سیاح بانک اطلاعاتی حساب‌های افتتاح‌شده در شبکه‌ی بانکی کشور است. برای ورود هم از زیرساخت احراز هویت پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (همان «دولت من») استفاده می‌کند.
حسام خودش حساب را نمی‌بندد
حسام بدون درخواست شما هیچ حسابی را نمی‌بندد. شما حساب‌ها را انتخاب می‌کنید و درخواست ثبت می‌کنید. سامانه درخواست را برای بانک مربوطه می‌فرستد و بانک تصمیم می‌گیرد. ثبت درخواست هم به معنای بسته‌شدن فوری حساب نیست.
چه کسانی و چه حساب‌هایی مشمول مرحله‌ی اول هستند؟
مرحله‌ی اول برای اشخاص حقیقی ایرانی بالای ۱۸ سال است. این حساب‌ها را بررسی می‌کند:
- حساب قرض‌الحسنه‌ی پس‌انداز در این مرحله بررسی می‌شود.
- حساب قرض‌الحسنه‌ی جاری در این مرحله بررسی می‌شود.
- حساب کوتاه‌مدت عادی در این مرحله بررسی می‌شود.
بانک مرکزی گفته است حساب‌های شرکت‌ها (اشخاص حقوقی) و حساب‌های تجاری در مرحله‌های بعدی بررسی می‌شوند. در این مرحله هنوز تعیین‌تکلیف آن‌ها مطرح نیست.
حساب پایه چیست؟
حساب پایه حساب اصلی شما در شبکه‌ی بانکی است. هر کاربر باید اول یکی از حساب‌های فعال خودش را حساب پایه معرفی کند. بعد از آن می‌تواند درخواست بستن حساب‌های دیگر را ثبت کند.
اگر بانک یکی از حساب‌های مازاد را ببندد و آن حساب موجودی داشته باشد، سیستم موجودی را خودکار به حساب پایه‌ی شما منتقل می‌کند. پس بستن حساب به معنای از بین رفتن پول نیست.
طبق گزارش‌ها، شما سالی یک بار می‌توانید حساب پایه‌تان را عوض کنید. پیش از انتخاب، این مورد را با بانک یا اطلاعیه‌ی رسمی بررسی کنید.
قبل از ورود چه چیزهایی لازم دارید؟
- پیش‌نیاز اصلی برای بستن حساب در حسام این است که اپلیکیشن «دولت من» را نصب کنید و احراز هویت‌تان را تا سطح ۳ کامل کنید.
- در بخش تنظیمات «دولت من»، ورود دومرحله‌ای را فعال کنید. می‌توانید رمز ثابت یا رمز یک‌بارمصرف را انتخاب کنید.
- از موبایل یا لپ‌تاپ استفاده کنید. هر دو کار می‌کنند.
- بعضی گزارش‌ها می‌گویند ثبت‌نام و احراز هویت در «دولت من» به پرداخت ۱۰ هزار تومان نیاز دارد. خود حسام برای شهروندان رایگان است.
مرحله‌به‌مرحله: چطور از حسام استفاده کنیم؟
الف) وارد شدن به حسام
قبل از شروع، ثبت‌نام و احراز هویت‌تان در «دولت من» باید کامل باشد و ورود دومرحله‌ای‌تان هم فعال باشد. بعد از آن این کارها را انجام دهید:
- آدرس حسام را بزنید. hesam.cis.cbi.ir را در مرورگر وارد کنید. سامانه شما را خودکار به صفحه‌ی «درگاه یکپارچه احراز هویت» پنجره ملی خدمات دولت هوشمند می‌برد.
- شماره‌ی موبایل و کد امنیتی را وارد کنید. در صفحه‌ی «ورود با کد یکبار مصرف»، شماره‌ی تلفن همراه‌تان را بزنید و کد امنیتی داخل تصویر را بنویسید.
- کد فعال‌سازی ۵ رقمی را وارد کنید. سامانه این کد را برای موبایل‌تان پیامک می‌کند. کد را در پنج کادر بزنید. اگر سامانه کادر «من ربات نیستم» را نشان داد، آن را تأیید کنید. اگر پیامک نرسید، از بخش «دریافت مجدد کد» استفاده کنید. کد دستوری که روی صفحه نوشته شده یا ایمیل ملی راه دریافت مجدد است. اگر شماره را اشتباه زده‌اید، «ویرایش شماره موبایل» را بزنید.
- رمز دومرحله‌ای را وارد کنید. صفحه می‌گوید رمز عبور دومرحله‌ای را فعال کرده‌اید. رمزی را که در تنظیمات «دولت من» تعیین کرده‌اید بزنید و «ورود به سامانه» را انتخاب کنید.
ب) مراحل داخل سامانه
بعد از ورود، اول چند صفحه‌ی پیام و فهرست حساب‌ها را می‌بینید. بعد ثبت درخواست در هفت مرحله انجام می‌شود: تعیین حساب‌های من، حساب‌های دارای تعهد و مانع، حساب‌های موردنیاز، حساب‌های بسته، حساب پایه، افزودن حساب و بازبینی. بالای صفحه نواری با همین هفت مرحله می‌بینید و مرحله‌ی فعلی در آن پررنگ است. در هر مرحله «مرحله بعد» را می‌زنید تا به مرحله‌ی بعدی بروید.
- روی «ثبت درخواست» بزنید. منوی بالای صفحه سه گزینه دارد: ثبت درخواست، تاریخچه‌ی درخواست‌ها و سوالات متداول. اگر قبلاً درخواستی را نیمه‌کاره رها کرده باشید، سامانه می‌پرسد می‌خواهید درخواست قبلی را کامل کنید یا نه. یکی از دو دکمه‌ی «درخواست قبلی را ادامه می‌دهم» یا «ثبت درخواست جدید» را انتخاب کنید.
- فهرست حساب‌هایتان را ببینید. برای هر حساب کارتی می‌بینید که شماره شبا، بانک، نوع حساب و وضعیت آن را نشان می‌دهد، مثلاً «انفرادی حقیقی – کوتاه‌مدت – فعال» یا «راکد». دکمه‌ی «مشاهده جزئیات» جزئیات حساب را نشان می‌دهد تا حساب را بشناسید. پایین فهرست روی دکمه‌ی «شروع: مدیریت حساب‌های انفرادی» بزنید.
- پیام اول را بخوانید. سامانه هشدار می‌دهد که همه‌ی درخواست‌های شما برای بانک‌های عامل فرستاده می‌شود. تا زمانی که بانک‌ها همه‌ی درخواست‌ها را نهایی نکرده‌اند، ثبت درخواست جدید یا تغییر درخواست‌های قبلی ممکن نیست. درخواست شما هم فقط وقتی ثبت می‌شود که وضعیت همه‌ی حساب‌هایتان را تعیین کنید. پس با دقت کار کنید و «تأیید و ادامه» را بزنید.
- پیام دوم را بخوانید. فعلاً فقط تعیین وضعیت حساب‌های قرض‌الحسنه‌ی جاری، قرض‌الحسنه‌ی پس‌انداز و کوتاه‌مدت عادی ممکن است، آن هم وقتی حساب انفرادی، ریالی، غیربسته و غیرتجاری باشد. سامانه از شما می‌خواهد حساب‌های مهمی مثل واریز یارانه، سود سهام (عدالت و …) و حقوق را برای بستن ثبت نکنید. اگر می‌خواهید یکی از آن‌ها را ببندید، اول شماره‌ی حساب جدید را به سازمان یا دستگاه مرجع یا به کارفرما اعلام کنید. بعد «تأیید و ادامه» را بزنید.
- در مرحله‌ی «تعیین حساب‌های من» حساب‌های نادرست را مشخص کنید. سامانه حساب‌های انفرادی شما را زیر هم نشان می‌دهد و زیر هر کدام دکمه‌ی قرمز «متعلق به من نیست» دارد. اگر حسابی مال شما نیست، همین‌جا آن را بزنید. اگر مال شما نیست و اعلام مغایرت نکنید و در مرحله‌های بعد آن را ببندید، یعنی مالکیت حساب را پذیرفته‌اید و مسئولیت تخلف‌های احتمالی‌اش با شماست. اگر حسابی واقعاً مال خودتان است و «متعلق به من نیست» را بزنید، آن حساب بسته می‌شود. پس این دکمه را با دقت بزنید.
- سه بخش پایین صفحه را ببینید. سامانه حساب‌های مشترک، ارزی و «بدون اقدام» را در سه بخش جدا نشان می‌دهد و تعداد هر کدام را کنارش می‌نویسد، مثلاً «حساب‌های مشترک (۳ مورد)». این بخش‌ها را باز کنید و فهرستشان را بررسی کنید. سامانه در این مرحله از شما برای این حساب‌ها اقدامی نمی‌خواهد.
- شرایط را بپذیرید. کادر «مطالعه کردم و شرایط را می‌پذیرم» را تیک بزنید و بعد دکمه‌ی «مرحله بعد: حساب‌های دارای تعهد و مانع» را انتخاب کنید.
- در مرحله‌ی «حساب‌های دارای تعهد و مانع» این حساب‌ها را مشخص کنید. حساب‌هایی را که یکی از این حالت‌ها را دارند، با گزینه‌ی «دارای تعهد و مانع» مشخص کنید و آخر «مرحله بعد» را بزنید:
- حساب سپرده‌ای که اقساط تسهیلات از آن پرداخت می‌شود یا وثیقه‌ی ایفای تعهدات است.
- حساب قرض‌الحسنه‌ی جاری که دسته‌چک دارد.
- حساب مسدود، اگر از مسدودبودنش خبر دارید.
اگر روی حسابی وام گرفته‌اید، حتماً آن را در همین مرحله علامت بزنید تا نگه داشته شود و بسته نشود.
- در مرحله‌ی «حساب‌های موردنیاز» حساب‌های لازم را انتخاب کنید. حداکثر ۵ حساب موردنیازتان را انتخاب کنید. حساب حقوق، یارانه، سهام عدالت و حساب‌های معرفی‌شده در سجام را فراموش نکنید.
- در مرحله‌ی «حساب‌های بسته» حساب‌ها را مرور کنید. حساب‌هایی را که بسته‌اند یا بسته می‌شوند ببینید.
- در مرحله‌ی «حساب پایه» حساب اصلی‌تان را انتخاب کنید. مانده‌ی حساب‌های بسته‌شده به این حساب می‌رود.
- در مرحله‌ی «افزودن حساب» حساب گم‌شده را اضافه کنید. اگر حسابی در فهرست نیست، شماره‌ی شبای آن را ثبت کنید. سامانه کنترل‌های لازم را انجام می‌دهد.
- در مرحله‌ی «بازبینی» انتخاب‌هایتان را ببینید و درخواست را ثبت کنید. همه‌ی انتخاب‌هایتان را یک بار دیگر بررسی کنید. بعد از ثبت، فرض کنید نمی‌توانید درخواست را عوض کنید.
- منتظر نتیجه‌ی بانک بمانید. بانک درخواست را بررسی می‌کند. وضعیت درخواست را از منوی «تاریخچه‌ی درخواست‌ها» ببینید.
- موجودی را در حساب پایه ببینید. اگر بانک حساب را ببندد، مانده‌ی آن به حساب پایه می‌رود.
بعد از ثبت درخواست چه اتفاقی می‌افتد؟
بانک مرکزی ۴۸ ساعت فرصت ویرایش اعلام کرده است. ولی پیام روی صفحه‌ی سامانه می‌گوید بعد از ارسال درخواست‌ها به بانک‌ها، تا نهایی‌شدن آن‌ها تغییر یا ثبت درخواست جدید ممکن نیست. پس فرض کنید بعد از ثبت نمی‌توانید تغییر بدهید و پیش از ثبت، همه‌چیز را با دقت بازبینی کنید. بعد درخواست به بانک عامل می‌رسد و بانک باید ببیند حساب تعهد یا مانع قانونی، قضایی یا بانکی دارد یا نه.
بانک‌ها برای بررسی یک هفته تا ۱۰ روز وقت دارند. در دوره‌ی آزمایشی، بعضی بانک‌ها ظرف ۲ تا ۳ روز جواب داده‌اند. برای مرحله‌ی اجرایی، سقف ۱۰ روز تعیین شده است تا بانک‌ها فرصت بررسی دقیق داشته باشند.
چه حساب‌هایی بسته نمی‌شوند؟
اگر روی یک حساب تعهد باز باشد، بانک آن را نمی‌بندد. نمونه‌اش این‌هاست:
- حسابی که دسته‌چک دارد و چک در جریان است.
- حسابی که به وام یا قسط وصل است.
- حسابی که مانع قانونی یا قضایی دارد.
ابتدا آن تعهد را تعیین‌تکلیف کنید. بعد دوباره درخواست ثبت کنید.
کدام حساب‌ها را می‌توانم ببینم و ببندم؟
طبق پیام سامانه، فعلاً فقط حساب‌های قرض‌الحسنه‌ی جاری، قرض‌الحسنه‌ی پس‌انداز و کوتاه‌مدت عادی قابل تعیین‌تکلیف‌اند، آن هم وقتی انفرادی، ریالی، غیربسته و غیرتجاری باشند. سامانه تعداد حساب‌های مشترک و ارزی شما را فقط نشان می‌دهد. حساب‌های تجاری و حساب‌های شرکت‌ها در مرحله‌های بعدی بررسی می‌شوند.
هزینه‌ها
برای استفاده از حسام، در مسیر احراز هویت «دولت من» و ورود به سامانه دو مبلغ پرداخت می‌شود: یکی ۱۰۰٬۰۰۰ ریال (۱۰ هزار تومان) و دیگری ۲۶۹٬۲۰۲ ریال (حدود ۲۶ هزار و ۹۲۰ تومان). مجموع این دو مبلغ ۳۶۹٬۲۰۲ ریال، یعنی حدود ۳۶ هزار و ۹۲۰ تومان است.
قانون ۱۰ حساب چیست؟
داشتن بیش از ۱۰ حساب فعال به‌طور مطلق ممنوع نیست. ولی اگر کسی بیش از ۱۰ حساب فعال دارد و می‌خواهد حساب جدید باز کند، بانک اول او را به حسام می‌فرستد تا حساب‌هایش را تعیین‌تکلیف کند.
حساب‌هایی که باید مراقبشان باشید
بعضی حساب‌ها را نباید مازاد بزنید. اگر بانک آن‌ها را ببندد، واریزهای مهم‌تان ممکن است قطع شود:
- حسابی را که حقوق به آن واریز می‌شود نگه دارید.
- حسابی را که یارانه به آن واریز می‌شود نگه دارید.
- حساب سهام عدالت را نگه دارید.
- حساب‌هایی را که در سجام (ثبت‌نام بورسی) معرفی کرده‌اید نگه دارید.
- حساب‌هایی را که روی آن‌ها وام گرفته‌اید به‌عنوان تعهد علامت بزنید.
سامانه فقط اجازه می‌دهد ۵ حساب را «موردنیاز» انتخاب کنید. پس حساب‌های اصلی‌تان را با دقت انتخاب کنید. خود سامانه هم هشدار می‌دهد که حساب‌های واریز یارانه، سود سهام (عدالت و …) و حقوق را برای بستن ثبت نکنید. اگر می‌خواهید یکی از آن‌ها را ببندید، اول شماره‌ی حساب جدید را به سازمان یا دستگاه مرجع (حضوری یا مجازی) یا به کارفرما اعلام کنید و حساب دریافت وجوه را عوض کنید.
قبل از ثبت درخواست این کارها را انجام دهید
این‌ها پیشنهاد عملی است، نه توضیح رسمی بانک مرکزی:
- واریزی‌های ثابت مثل حقوق، یارانه و سود سهام را به حساب پایه یا یکی از حساب‌های نگه‌داشته‌شده منتقل کنید.
- پرداخت‌های خودکار، اقساط و کارت‌های وابسته به حساب مازاد را به حساب دیگری وصل کنید.
- تاریخچه‌ی تراکنش یا گواهی‌های لازم را ذخیره کنید.
- تا زمانی که بانک نتیجه را اعلام نکرده است، حساب را کامل کنار نگذارید.
مشکلاتی که کاربران در روزهای اول گزارش کرده‌اند
بعضی کاربران در ساعت‌های اول خطا در استعلام حساب‌ها، ارجاع دوباره به «دولت من»، باقی‌ماندن دسترسی بعد از خروج و نمایش کمتر تسهیلات جاری را گزارش کرده‌اند. پس بعد از پایان کار حتماً از حساب خارج شوید. اگر سامانه خطا داد، چند ساعت بعد دوباره امتحان کنید.
مراقب سایت‌های جعلی باشید
سامانه‌ی تازه که با اطلاعات مالی مردم سروکار دارد، می‌تواند هدف فیشینگ شود. فقط از نشانی رسمی hesam.cis.cbi.ir وارد شوید. رمز دوم، کد پیامکی یا اطلاعات کارتتان را در هیچ سایت دیگری وارد نکنید.
پرسش‌های متداول
حسام رایگان است؟ بله. استفاده از حسام برای شهروندان رایگان است.
حسابم فوری بسته می‌شود؟ نه. بعد از ثبت، سامانه درخواست را برای بانک می‌فرستد و بانک یک هفته تا ۱۰ روز برای بررسی وقت دارد.
پولم از بین می‌رود؟ نه. اگر بانک حساب را ببندد، موجودی به حساب پایه‌تان منتقل می‌شود.
حسابم در فهرست نیست. چه کنم؟ شماره شبای آن حساب را در سامانه ثبت کنید.
شرکت‌ها و حساب‌های تجاری هم مشمول‌اند؟ در مرحله‌ی اول نه. این حساب‌ها در مرحله‌های بعدی بررسی می‌شوند.
حسام همان پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی است؟ نه. my.cbi.ir پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی برای استعلام است. حسام در hesam.cis.cbi.ir است و امکان ثبت درخواست بستن حساب را دارد.
