۵ سیگنال صعودی برای بازار خودرو؛ قیمتها در ماههای آینده گرانتر میشوند؟
بازار خودرو در ماههای آینده با مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و عملیاتی مواجه خواهد بود که میتواند سمتوسوی قیمتها را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش بانک اول، عامل مهم از جمله تنشهای منطقهای، نرخ ارز، مشکلات تولید، اختلال حملونقل و تأخیر تخصیص ارز میتواند بر بازار خودرو و قیمتها در ماههای آینده اثر بگذارد.
بازار خودرو در ماههای آینده با مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و عملیاتی مواجه خواهد بود که میتواند سمتوسوی قیمتها را تحت تأثیر قرار دهد. بررسی شرایط کلان اقتصادی و تحولات ژئوپلتیک، وضعیت نرخ ارز، ریسکهای تولید، مشکلات حملونقل و لجستیک و همچنین محدودیتهای موجود در تخصیص ارز نشان میدهد که با وجود برخی کاهشهای مقطعی در بازار ارز، همچنان مجموعهای از عوامل میتواند از قیمت خودرو در ماههای آینده حمایت کند.
بر این اساس، نمیتوان صرفاً با استناد به کاهشهای کوتاهمدت نرخ ارز، انتظار کاهش پایدار قیمت خودرو را داشت؛ چرا که بازار خودرو علاوه بر نرخ ارز، به چشمانداز آینده اقتصاد، شرایط تولید و عرضه خودرو و میزان اطمینان فعالان بازار نسبت به وضعیت ماههای آینده نیز واکنش نشان میدهد.
در چنین شرایطی، پنج محور اصلی میتواند در تعیین مسیر بازار خودرو در ماههای آینده نقش مهمی داشته باشد.
۱. تداوم ریسکهای ژئوپلتیک و افزایش سطح نااطمینانی در بازارها
بررسی شرایط کلان اقتصادی و تحولات ژئوپلتیک نشان میدهد سطح تنشهای منطقهای در ابتدای مردادماه همچنان در محدودههای بالا قرار دارد.
بر اساس دادههای مورد اشاره، شاخص تنش اتاق بازرگانی نسبت به آخرین روز پیش از آغاز دور دوم درگیری تاکنون حدود چهار برابر شده و تنها طی چهار روز کاری اخیر نیز حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است.
این شرایط باعث شده ارزیابی بازارها بهتدریج از سناریوی یک درگیری کوتاهمدت فاصله گرفته و به سمت احتمال تداوم یا فرسایشیشدن جنگ حرکت کند. البته افزایش تحرکات دیپلماتیک برخی کشورهای منطقه و تلاش برای ایجاد مسیرهای گفتوگو میتواند در صورت تداوم، به کاهش سطح تنش و ریسکهای ناشی از آن کمک کند.
با این حال، تا زمانی که چشمانداز روشنی از تحولات منطقهای شکل نگیرد، سطح نااطمینانی در بازارها بالا باقی خواهد ماند. این موضوع میتواند بر رفتار سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی اثرگذار باشد و در بازارهایی مانند خودرو، انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی را تحت تأثیر قرار دهد.
۲. کاهش مقطعی نرخ ارز به معنای تغییر روند بازار خودرو نیست
یکی دیگر از عوامل مهمی که در تحلیل آینده بازار خودرو باید مورد توجه قرار گیرد، وضعیت نرخ ارز است.
کاهشهای مقطعی و نسبی نرخ ارز به تنهایی نمیتواند به معنای تغییر پایدار روند بازار خودرو باشد. تجربه بازار نشان داده است که قیمت خودرو بیش از آنکه صرفاً به قیمت لحظهای ارز واکنش نشان دهد، به چشمانداز آینده اقتصاد و میزان اطمینان فعالان بازار نسبت به شرایط پیشرو توجه میکند.
به همین دلیل، حتی در شرایطی که نرخ ارز برای مدتی کاهش پیدا کند، در صورتی که فعالان بازار این کاهش را موقتی ارزیابی کنند یا نسبت به آینده اقتصادی اطمینان کافی نداشته باشند، انتظار کاهش پایدار قیمت خودرو شکل نخواهد گرفت.
از سوی دیگر، خودرو در اقتصاد ایران همچنان تحت تأثیر مستقیم و غیرمستقیم نرخ ارز قرار دارد. هزینه تأمین مواد اولیه، قطعات، تجهیزات و برخی نهادههای تولید و همچنین هزینه واردات خودرو و قطعات، همگی به نوعی با تحولات بازار ارز ارتباط دارند.
بنابراین، در صورتی که کاهش فعلی نرخ ارز پایدار نباشد، این عامل نمیتواند بهتنهایی زمینهساز افت قیمت خودرو در ماههای آینده شود.
۳. ریسک تولید؛ از محدودیت انرژی تا تأمین مواد اولیه و قطعات
در سمت عرضه نیز همچنان ابهامات جدی وجود دارد. ادامه محدودیتهای حملونقل و محاصره دریایی، چالشهای تأمین مواد اولیه و قطعات، مشکلات انرژی و احتمال تشدید قطعی برق در مردادماه میتواند برنامه تولید خودروسازان و قطعهسازان را با ریسک مواجه کند.
در چنین شرایطی، حتی اگر بازار ارز تا حدی کنترل شود، کاهش تولید یا اختلال در روند تأمین قطعات میتواند سمت عرضه بازار خودرو را تحت فشار قرار دهد.
از سوی دیگر، با نزدیک شدن به ماههای سرد سال، نگرانی درباره تأمین گاز صنایع نیز به عنوان یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار بر تولید مطرح خواهد شد. بنابراین، صنعت خودرو در ماههای آینده با مجموعهای از ریسکهای مرتبط با انرژی و تأمین نهادههای تولید مواجه است.
در نتیجه، حتی در صورت کنترل نسبی بازار ارز، نگرانی از سمت عرضه همچنان میتواند یکی از عوامل حمایتکننده قیمتها در بازار خودرو باشد؛ بهخصوص اگر محدودیتهای تولید باعث کاهش عرضه خودرو به بازار شود.
۴. مشکلات حملونقل دریایی؛ یک زنجیره تأمین که به سادگی جایگزین نمیشود
یکی دیگر از محورهای مهم اثرگذار بر آینده بازار خودرو، مشکلات لجستیکی و حملونقل دریایی در انتقال قطعات و مواد اولیه است.
برای درک اهمیت این موضوع کافی است ظرفیت حملونقل دریایی و جادهای را با یکدیگر مقایسه کنیم. یک کشتی میتواند بین ۶۰۰ تا هزار و چند صد کانتینر را در یک محموله جابهجا کند، در حالی که یک تریلی تنها امکان حمل یک کانتینر را دارد.
در شرایطی که انتقال کالا از مسیرهای جایگزین دریایی با محدودیت مواجه شود، استفاده از حملونقل زمینی نمیتواند بهسادگی جایگزین ظرفیت حملونقل دریایی شود. علاوه بر محدودیت ظرفیت، محمولههای زمینی نیز با چالشهای مختلفی مواجه هستند؛ از جمله عبور از چند کشور، دریافت تأییدیههای گمرکی و مرزی و احتمال بروز مشکلات فنی مانند خرابی تریلی.
این مشکلات میتواند زمان رسیدن مواد اولیه و قطعات به خطوط تولید را افزایش دهد و هزینههای لجستیکی را نیز بالا ببرد. در صنعت خودرو که زنجیره تولید آن به تأمین مستمر هزاران قطعه وابسته است، ایجاد اختلال در هر بخش از این زنجیره میتواند بر روند تولید و در نهایت میزان عرضه خودرو تأثیر بگذارد.
بنابراین، ادامه مشکلات حملونقل دریایی و دشواری انتقال قطعات و مواد اولیه میتواند یکی از عوامل مهم محدودکننده عرضه در بازار خودرو طی ماههای آینده باشد.
۵. تأخیر در تخصیص ارز؛ فشاری که ممکن است در آینده به بازار ارز بازگردد
در بازار ارز نیز به نظر میرسد کنترل تقاضا یکی از عوامل مهم ثبات نسبی اخیر بوده است.
طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز برای واردات مواد اولیه و قطعات، بهگونهای که زمان انتظار تخصیص ارز از حدود ۹۰ روز به بیش از ۲۱۰ روز افزایش یافته، موجب محدود شدن تقاضای واقعی ارز شده است.
با این حال، این وضعیت نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. در صورتی که مسیر تأمین ارز برای واردات مواد اولیه، قطعات و کالاهای واسطهای بازتر شود، تقاضایی که در حال حاضر به دلیل تأخیر در تخصیص ارز سرکوب یا به تعویق افتاده است، میتواند دوباره وارد بازار شود.
در چنین شرایطی، احتمال افزایش مجدد فشار بر بازار ارز وجود خواهد داشت؛ موضوعی که در صورت تحقق میتواند بار دیگر بر هزینههای تولید و قیمت خودرو اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، طولانی شدن زمان تخصیص ارز خود بهتنهایی میتواند روند تأمین قطعات و مواد اولیه را با مشکل مواجه کند و از این مسیر نیز بر تولید و عرضه خودرو تأثیر بگذارد.
چرا بازار خودرو در ماههای آینده میتواند صعودی باشد؟
برآیند این پنج محور نشان میدهد بازار خودرو در ماههای آینده با مجموعهای از ریسکهای افزایشی مواجه است. تداوم نااطمینانیهای ژئوپلتیک، وابستگی بازار به چشمانداز نرخ ارز، ریسک قطعی برق و گاز، مشکلات تأمین مواد اولیه و قطعات، اختلال در حملونقل دریایی و افزایش زمان تخصیص ارز همگی عواملی هستند که میتوانند سمت عرضه و هزینه تمامشده تولید را تحت فشار قرار دهند.
در چنین شرایطی، کاهشهای مقطعی نرخ ارز نمیتواند بهتنهایی نشانهای برای آغاز یک روند نزولی پایدار در بازار خودرو باشد. اگرچه کاهش تنشهای منطقهای و ثبات پایدار در بازار ارز میتواند بخشی از فشارهای موجود را کاهش دهد، اما تا زمانی که ریسکهای سمت عرضه و مشکلات زنجیره تأمین برطرف نشوند، بازار خودرو همچنان مستعد نوسان و افزایش قیمت خواهد بود.
به این ترتیب، اگر در ماههای آینده شاهد تداوم مشکلات تولید، محدودیتهای انرژی، اختلالات لجستیکی و بازگشت تقاضای ارزی باشیم، احتمال حرکت بازار خودرو به سمت افزایش قیمت بیشتر از سناریوی کاهش پایدار قیمتها خواهد بود. به بیان دیگر، پنج عامل مورد بررسی نشان میدهد که چشمانداز بازار خودرو در ماههای آینده، دستکم در شرایط فعلی، بیشتر صعودی و افزایشی است؛ هرچند شدت این روند به تحولات سیاسی و ژئوپلتیک، وضعیت نرخ ارز و میزان موفقیت در مدیریت زنجیره تأمین و تولید بستگی خواهد داشت.