شبکه بانکی مکلف شد / ۲۵ درصد چک‌ها باید الکترونیکی شود

به گزارش بانک اول، در راستای اجرای تکالیف قانونی مصرح در قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت کشور مبنی بر منع صدور چک‌های کاغذی از ابتدای سال سوم برنامه، نقشۀ راه مدون توسعه چک الکترونیکی، طی نامه شماره ۶۵۳۸۱‌‌‌‌‌‌‌‌/۰۵ مورخ ۲۵‌‌‌‌‌‌‌‌/۰۳‌‌‌‌‌‌‌‌/۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده است.

همچنین با توجه به مصوبه هفدهمین جلسه مورخ ۱۶‌‌‌‌‌/۰۶‌‌‌‌‌/۱۴۰۵ هیئت عامل بانک مرکزی و ابلاغیه شماره ۱۵۸۷۹۶/۰۵ مورخ ۲۹/۰۶/۱۴۰۵، آغاز اجرای این نقشه راه از ابتدای مهر ماه ۱۴۰۵ اعلام شده است.

بر این اساس، در فاز اول نقشۀ راه توسعۀ چک الکترونیکی از ابتدای مهر ماه تا پایان آذر ۱۴۰۵ نسبت تعداد دسته‌چک‌های الکترونیکی صادره به مجموع دسته‌چک‌های صادره کاغذی و الکترونیکی در هر بانک و نسبت تعداد چک‌های الکترونیکی واگذارشده از درگاه‌های غیرحضوری به تعداد کل چک‌های الکترونیکی واگذارشده در چکاوک (اعم از حضوری و غیرحضوری) باید به ۲۵ درصد برسد.

در فاز دوم این نقشۀ راه که از ابتدای دی تا پایان اسفند ۱۴۰۵ است این نسبت‌ها باید به ۴۰ درصد برسد.

همچنین در فاز سوم این نقشه راه از ابتدای فروردین ۱۴۰۶ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶ این نسبت‌ها به60 درصد و در فاز چهارم که از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ تا پایان تیرماه ۱۴۰۶ است این میزان به ۸۰ درصد برسد.

نقشه چهار فازی بانک مرکزی

بانک مرکزی در راستای حذف تدریجی چک کاغذی و توسعه خدمات چک الکترونیکی، نقشه راه چهارفازی را به شبکه بانکی ابلاغ کرد. بر اساس این نقشه، شبکه بانکی موظف است در چهار بازه زمانی مشخص، دو نسبت کلیدی را به اهداف تعیین‌شده برساند.

این دو نسبت عبارتند از: نسبت تعداد دسته‌چک‌های الکترونیکی صادره به مجموع دسته‌چک‌های صادره کاغذی و الکترونیکی در هر بانک، و نسبت تعداد چک‌های الکترونیکی واگذارشده از درگاه‌های غیرحضوری به تعداد کل چک‌های الکترونیکی واگذارشده در چکاوک، اعم از حضوری و غیرحضوری.

• فاز اول: از مهر تا آذر ۱۴۰۵ / هدف ۲۵ درصد

در فاز اول، شبکه بانکی موظف است از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تا پایان آذر ۱۴۰۵، هر دو نسبت را به ۲۵ درصد برساند. به زبان ساده، یعنی از هر چهار چک صادره در هر بانک، حداقل یکی باید الکترونیکی باشد. همچنین از هر چهار چک الکترونیکی واگذارشده در چکاوک، حداقل یکی باید از درگاه‌های غیرحضوری صادر شده باشد.

• فاز دوم: از دی تا اسفند ۱۴۰۵ / هدف ۴۰ درصد

در فاز دوم، هدف افزایش می‌یابد. شبکه بانکی از ابتدای دی ۱۴۰۵ تا پایان اسفند ۱۴۰۵ باید سهم چک الکترونیکی را به ۴۰ درصد برساند. این یعنی در آستانه پایان سال، نزدیک به نیمی از چک‌های صادره در شبکه بانکی باید الکترونیکی باشند.

• فاز سوم و چهارم: از فروردین تا تیر ۱۴۰۶ / هدف ۶۰ تا ۸۰ درصد

فاز سوم از ابتدای فروردین ۱۴۰۶ آغاز می‌شود و تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶ ادامه دارد. در این مرحله، شبکه بانکی باید سهم چک الکترونیکی را به ۶۰ درصد برساند. فاز چهارم نیز از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ شروع شده و تا پایان تیرماه ۱۴۰۶ ادامه دارد. در این فاز نهایی، هدف رسیدن به ۸۰ درصد است. یعنی تا تیر ۱۴۰۶، از هر پنج چک صادره، چهار چک باید الکترونیکی باشد.

گفتنی است با هدف محدود کردن دسته چک کاغذی و در راستای سیاست کاهش تعداد برگ دسته چک مشتریان حقیقی، شبکه بانکی باید از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تا پایان آذر ۱۴۰۵، دسته چک کاغذی را حداکثر به میزان ۱۰۰ برگ، از ابتدای دی ۱۴۰۵ تا پایان اسفند ۱۴۰۵، دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۵۰ برگ، از ابتدای فروردین ۱۴۰۶ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶، دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۲۵ برگ و از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ تا پایان تیرماه ۱۴۰۶، دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۱۰ برگ صادر کند.

در زمینه مشتریان حقوقی نیز از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تا پایان اردیبهشت 1406صدور دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۱۰۰ برگ و از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ تا پایان تیر ۱۴۰۶ صدور دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۵۰ برگ خواهد بود.

کاهش تعداد برگ دسته چک مشتریان حقیقی

بانک مرکزی در ادامه سیاست حذف تدریجی چک کاغذی، سقف صدور برگ دسته چک مشتریان حقیقی و حقوقی را در فازهای زمانی مشخص کاهش داد.

این اقدام مکمل نقشه راه توسعه چک الکترونیکی است که پیش‌تر به شبکه بانکی ابلاغ شده بود. هدف نهایی، کاهش انگیزه استفاده از چک کاغذی و هدایت مشتریان به سمت چک الکترونیکی است.

مشتریان حقیقی: از ۱۰۰ برگ تا ۱۰ برگ در چهار فاز

بر اساس این ابلاغیه، مشتریان حقیقی در چهار فاز با محدودیت تدریجی صدور دسته چک کاغذی مواجه می‌شوند.

در فاز اول، از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تا پایان آذر ۱۴۰۵، صدور دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۱۰۰ برگ مجاز است. در فاز دوم، از ابتدای دی ۱۴۰۵ تا پایان اسفند ۱۴۰۵، این سقف به ۵۰ برگ کاهش می‌یابد.

فاز سوم از ابتدای فروردین ۱۴۰۶ آغاز می‌شود و تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶ ادامه دارد. در این مرحله، سقف صدور دسته چک کاغذی به ۲۵ برگ می‌رسد. در نهایت، فاز چهارم از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ شروع شده و تا پایان تیرماه ۱۴۰۶ ادامه دارد.

در این فاز، سقف صدور دسته چک کاغذی برای مشتریان حقیقی به ۱۰ برگ کاهش می‌یابد. به زبان ساده، یعنی یک مشتری حقیقی تا تیر ۱۴۰۶ تنها می‌تواند دسته چکی با حداکثر ۱۰ برگ دریافت کند.

مشتریان حقوقی: از ۱۰۰ برگ تا ۵۰ برگ در دو فاز

برای مشتریان حقوقی، روند کاهش سقف برگ چک کاغذی متفاوت است. در فاز اول، از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶، صدور دسته چک کاغذی حداکثر به میزان ۱۰۰ برگ مجاز است.

در فاز دوم، از ابتدای خرداد ۱۴۰۶ تا پایان تیر ۱۴۰۶، این سقف به ۵۰ برگ کاهش می‌یابد. یعنی مشتریان حقوقی در بازه زمانی طولانی‌تری نسبت به مشتریان حقیقی با سقف ۱۰۰ برگ کار می‌کنند، اما در نهایت تا تیر ۱۴۰۶ سقف آنان نیز به نصف کاهش می‌یابد.

بر این اساس، عملکرد شبکه بانکی در تحقق اهداف اشاره شده توسط بانک مرکزی به صورت مستمر مورد رصد و پایش قرار خواهد گرفت و نتایج حاصل شده در بازه‌های زمانی تعیین ‌شده، مبنای ارزیابی عملکرد در این حوزه خواهد بود.

همچنین احراز عدم تحقق اهداف تعیین‌شده در ارزیابی‌های انجام شده، بانک عامل را مشمول اقدامات تضییقی مصرح در بند (۳) ماده (۲۵) قانون بانک مرکزی خواهد کرد.