خرید اقساطی طلا برای بازنشستگان تأمین اجتماعی
طلای قسطی با حقوق بازنشستگی / صفر تا صد شرایط خرید در طرح زرینتأمین
تصور کنید بخشی از حقوق ماهانه خود را به خرید طلا اختصاص دهید، اما بهجای پرداخت یکجای مبلغ، هزینه آن را طی سه ماه بپردازید؛ آن هم بدون سود و کارمزد.
تصور کنید بخشی از حقوق ماهانه خود را به خرید طلا اختصاص دهید، اما بهجای پرداخت یکجای مبلغ، هزینه آن را طی سه ماه بپردازید؛ آن هم بدون سود و کارمزد. طرح ملی «زرینتأمین» با چنین امکانی برای بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تأمین اجتماعی راهاندازی شده است. بااینحال، جذابیت این طرح فقط به خرید اقساطی طلا محدود نمیشود. پشت این سازوکار، برنامهای برای پیوند دادن منابع مالی بازنشستگان با تولید طلا و استفاده از ظرفیت شرکتهای زیرمجموعه تأمین اجتماعی قرار دارد.
به گزارش بانک اول زرینتأمین با راهبری بانک رفاه کارگران و همکاری سازمان تأمین اجتماعی و شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) فعالیت خود را آغاز کرد. در این طرح، بازنشستگان سفارش خرید طلا را بهصورت ریالی یا مقداری ثبت میکنند و بهای سفارش تأییدشده را در سه قسط ماهانه میپردازند.
طرح ملی زرینتأمین چیست؟
زرینتأمین طرحی برای مشارکت اختیاری بازنشستگان و مستمریبگیران تأمین اجتماعی در زنجیره تأمین مالی و تولید طلاست. بانک رفاه کارگران با همکاری سازمان تأمین اجتماعی و شستا، درگاه مشارکت در «صندوق مولد طلا» را برای اجرای این برنامه راهاندازی کرده است.
در مدل سنتی خرید طلا، خریدار وجه موردنیاز را پرداخت میکند و در مقابل، طلا دریافت میکند. اما در زرینتأمین، منابع مالی از طریق یک سازوکار مشخص به طلای استحصالی پروژههای تولیدی و ظرفیتهای آتی صنعت طلا متصل میشوند. به این ترتیب، طرح علاوه بر فراهمکردن امکان خرید اقساطی برای بازنشستگان، با هدف تأمین مالی فعالیتهای مولد و توسعه تولید طلا طراحی شده است.
رونمایی رسمی زرینتأمین در ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ با حضور رئیسجمهور، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مسئولان سازمان تأمین اجتماعی و مدیرعامل بانک رفاه کارگران انجام شد. در مراسم رونمایی، استفاده از داراییهای واقعی برای تأمین مالی پایدار و هدایت منابع به سمت تولید، از اهداف اصلی طرح عنوان شد.
نقش بانک رفاه، سازمان تأمین اجتماعی و شستا در زرینتأمین
اجرای زرینتأمین به همکاری چند مجموعه وابسته است که هرکدام در بخش مشخصی از این زنجیره نقش دارند.
۱) بانک رفاه کارگران: راهبری طرح، ایجاد درگاه مشارکت صندوق مولد طلا و فراهمکردن زیرساخت بانکی و مالی برای ثبت سفارش و پرداخت اقساط بر عهده این بانک است.
۲) سازمان تأمین اجتماعی: با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی و شرکتهای تابعه، در تأمین طلای موردنیاز و اتصال منابع مالی به داراییهای مولد نقش دارد.
۳) شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا): ظرفیت شرکتهای زیرمجموعه و پروژههای تولیدی مرتبط با صنعت طلا را در اختیار این زنجیره قرار میدهد.
یکی از پشتوانههای تولیدی مرتبط با این مجموعه، شرکت توسعه معادن پارس تأمین است که در زنجیره هلدینگ صدر تأمین (تاصیکو) و شستا فعالیت دارد. کارخانه استحصال طلای تفتان از پروژههای مهم این شرکت به شمار میرود. ظرفیت اسمی فاز نخست این کارخانه ۴۲۳ کیلوگرم طلا در سال اعلام شده و توسعه آن در قالب فاز دوم با هدف افزایش ظرفیت تولید دنبال شده است.
بنابراین، زرینتأمین به زیرساختهای تولید طلای مجموعه تأمین اجتماعی متصل شده است؛ هرچند میزان دقیق تولید اختصاصیافته به این طرح و سهم هر پروژه در تأمین سفارشها بهصورت تفصیلی منتشر نشده است.
شرایط خرید طلا در طرح زرینتأمین
در مرحله نخست اجرای طرح، بازنشستگان و مستمریبگیران واجد شرایط سازمان تأمین اجتماعی امکان ثبت سفارش خرید طلا را داشتند. سفارشها به دو شکل ریالی و مقداری ثبت میشدند و پرداخت بهای آنها در سه قسط ماهانه انجام میگرفت.
شرایط اعلامشده برای دوره نخست به شرح زیر بود:
|
عنوان |
شرایط |
|
حداقل سفارش ریالی |
۱ میلیون تومان |
|
حداکثر سفارش ریالی |
۵۰ میلیون تومان |
|
حداقل سفارش مقداری |
۱۰۰ میلیگرم |
|
حداکثر سفارش مقداری |
۳۰۰۰ میلیگرم (۳ گرم) |
|
تعداد اقساط |
۳ قسط ماهانه |
|
سود اقساط |
صفر |
|
کارمزد اقساط |
صفر |
|
شیوه پرداخت |
کسر از حقوق یا مستمری |
مبالغ و محدودیتهای جدول مربوط به نخستین دوره اجرای زرینتأمین هستند و برای دورههای بعدی باید شرایط جدید سامانه ملاک قرار بگیرند.
یکی از ویژگیهای مهم این طرح، اختیاری بودن مشارکت است. بازنشستگان در صورت تمایل سفارش خود را ثبت میکنند و مبلغ اقساط نیز پس از فعالشدن سفارش، طبق سازوکار اعلامشده از مستمری آنها کسر میشود.
نحوه ثبتنام در سامانه زرینتأمین
فرایند ثبت سفارش در دوره نخست بهصورت غیرحضوری طراحی شده بود تا بازنشستگان بدون مراجعه به شعب بانک یا سازمان تأمین اجتماعی، درخواست خود را ثبت کنند.
مراحل اصلی ثبت سفارش به شرح زیر بود:
۱) ورود به سامانه زرینتأمین به نشانی refah.zarrintamin.ir
۲) واردکردن اطلاعات هویتی و احراز شرایط بازنشستگی یا مستمریبگیری
۳) مطالعه و پذیرش ضوابط و بیانیه مشارکت در طرح
۴) انتخاب نوع سفارش بهصورت ریالی یا مقداری
۵) تعیین مبلغ یا وزن طلای درخواستی در محدوده مجاز
۶) ثبت درخواست و انتظار برای بررسی و اعلام میزان تخصیص
۷) دریافت نتیجه بررسی و تأیید سفارش از طریق پیامک
۸) آغاز پرداخت اقساط پس از فعالشدن سفارش
ثبت درخواست اولیه به معنای خرید قطعی تمام مقدار طلای انتخابشده نیست. سفارش پس از بررسی و مشخصشدن میزان طلای قابل تخصیص وارد مرحله نهایی میشود.
وضعیت ثبتنام: مهلت ثبت سفارش نخستین دوره در ۱۵ مهر ۱۴۰۵ به پایان رسید. تا زمان نگارش این مطلب، تاریخ قطعی آغاز دوره دوم اعلام نشده است.
نحوه تخصیص طلا و محاسبه قیمت در زرینتأمین
یکی از نکات مهم در طرح زرینتأمین، تفاوت میان ثبت سفارش و تخصیص نهایی طلاست. میزان طلای تخصیصیافته به سفارشها به حجم طلای تأمینشده و ظرفیت موجود در طرح وابسته است.
برای مثال، اگر مجموع سفارشهای متقاضیان معادل ۳ تن طلا باشد، اما در مرحله نخست فقط ۳۰۰ کیلوگرم طلا تأمین شود، سهم تخصیص هر متقاضی معادل ۱۰ درصد سفارش اولیه خواهد بود. باقی سفارش نیز به تأمین طلای جدید وابسته است.
موضوع دیگر، زمان تعیین قیمت خرید است. در اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تثبیت قیمت طلا در دوره سهماهه مطرح شده است. در مقابل، برخی گزارشهای اجرایی از اعلام قیمت روز در زمان تخصیص و تأیید نهایی سفارش خبر دادهاند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ چون قیمت روز ثبت سفارش و قیمت روز تخصیص یکسان نیستند. اگر قیمت در زمان تخصیص تعیین شود، افزایش نرخ طلا در فاصله ثبت درخواست تا تخصیص، مبلغ نهایی خرید را تغییر میدهد. بنابراین، تاریخ تثبیت قیمت و مبنای محاسبه بهای سفارش باید در تأییدیه نهایی مشخص باشد.
پیول چیست و چه نقشی در طرح زرینتأمین دارد؟
پیول (Payval) سامانهای است که برای مدیریت اعتبار و تراکنشهای مرتبط با طلا در زرینتأمین معرفی شده است. پس از تخصیص طلا، اطلاعات اعتبار مربوط به متقاضی در کیف پول این سامانه قرار میگیرد.
بر اساس توضیحات منتشرشده درباره سازوکار اجرایی طرح، واحدهای دارایی در پیول بر مبنای میلیگرم طلای ۲۴ عیار تعریف شدهاند. به این ترتیب، هر هزار واحد معادل یک گرم طلاست.
یکی از ویژگیهای مطرحشده در این سازوکار، آزادسازی مرحلهای دارایی است. با پرداخت هر قسط، مقدار متناظر طلا در کیف دارایی متقاضی آزاد میشود و امکان معامله آن در بستر مربوط فراهم خواهد شد.
در اطلاعیه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ سازمان تأمین اجتماعی نیز اعلام شد طلای مربوط به سفارشهای ثبتشده متقاضیان، با ارزشی در حدود هزار میلیارد تومان، از محل تولید شرکتهای تابعه این سازمان تأمین شده و در خزانه بانک رفاه کارگران نگهداری میشود. اعتبار متناظر با این طلا نیز در کیف پول پیول متقاضیان مشمول شارژ شده است.
برای مشاهده وضعیت اعتبار و جزئیات کیف پول، نشانیpayval.me معرفی شده است.
نکته: کیف پول «تأمین رفاه» با پیول تفاوت دارد. تأمین رفاه برای خرید کالا و مایحتاج ضروری از فروشگاههای طرف قرارداد معرفی شده، درحالیکه پیول به مدیریت اعتبارات و تراکنشهای بخش طلا اختصاص دارد.
مزایای طرح ملی زرینتأمین
زرینتأمین چند ویژگی مهم دارد که آن را از خرید نقدی و یکجای طلا متمایز میکند:
۱) خرید اقساطی بدون سود و کارمزد
مهمترین مزیت اعلامشده طرح، پرداخت بهای طلا در سه قسط ماهانه بدون سود و کارمزد است. این ویژگی فشار پرداخت یکجای مبلغ خرید را کاهش میدهد.
۲) مشارکت با مبالغ نسبتاً پایین
حداقل سفارش یک میلیون تومانی در دوره نخست، امکان ورود بازنشستگان با مبالغ محدودتر را فراهم کرده بود. همچنین ثبت سفارش بهصورت مقداری، انتخاب وزن مشخصی از طلا را سادهتر میکرد.
۳) اتصال به دارایی واقعی
پشتوانه طلایی طرح از تولید شرکتهای تابعه تأمین اجتماعی تأمین شده است. این موضوع زرینتأمین را از یک سازوکار صرفاً اعتباری متمایز میکند و ارتباط آن با زنجیره تولید طلا را نشان میدهد.
۴) مدیریت غیرحضوری دارایی
ثبت سفارش، مشاهده اعتبار و مدیریت تراکنشهای مرتبط با طلا در بسترهای اینترنتی انجام میشود. در نتیجه، متقاضی برای پیگیری امور روزمره طرح به مراجعه حضوری نیاز ندارد.
۵) آزادسازی مرحلهای طلا
بر اساس سازوکار اعلامشده، آزادسازی دارایی متناسب با پرداخت اقساط انجام میشود. این ویژگی دسترسی تدریجی به بخش پرداختشده دارایی را فراهم میکند.
ریسکها و نکات مهم پیش از مشارکت در زرینتأمین
خرید اقساطی بدون سود و کارمزد، مزیت قابلتوجهی است؛ اما برای ارزیابی اقتصادی طرح باید شرایط مالکیت، قیمتگذاری و نقدشوندگی طلا نیز بررسی شود.
۱) تفاوت قیمت ثبت سفارش و تخصیص: ثبت درخواست اولیه به معنای تثبیت قیمت نیست. متقاضی باید قیمت نهایی و زمان مبنای محاسبه را در تأییدیه سفارش بررسی کند.
۲) احتمال تخصیص ناقص: میزان طلای تخصیصیافته به ظرفیت تأمین وابسته است. بنابراین مقدار نهایی سفارش با مقدار درخواستی اولیه تفاوت دارد.
۳) نقدشوندگی و هزینه فروش: امکان معامله دارایی در پیول در توضیحات اجرایی طرح مطرح شده است؛ اما اختلاف قیمت خرید و فروش، هزینه تسویه و محدودیتهای احتمالی برداشت باید در زمان معامله بررسی شوند.
۴) مالکیت حقوقی طلا: نگهداری طلا در خزانه بانک رفاه، پشتوانه فیزیکی طرح را مشخص میکند؛ اما برای شناخت دقیق حقوق متقاضی، قرارداد نگهداری، نحوه تفکیک داراییها و رابطه میان اعتبار کیف پول و مالکیت حقوقی طلا اهمیت دارد.
۵) نبود سود تضمینشده: خرید طلا با اقساط بدون سود به معنای تضمین بازدهی سرمایهگذاری نیست. ارزش دارایی همچنان تحت تأثیر نوسان قیمت طلا قرار دارد و بازدهی آن به قیمت خرید و فروش وابسته است.
آیا زرینتأمین طرح مناسبی برای خرید طلاست؟
طرح ملی زرینتأمین با هدف پیوند دادن منابع مالی بازنشستگان به تولید طلا طراحی شده و در کنار این هدف، امکان خرید اقساطی بدون سود و کارمزد را در اختیار مشمولان قرار داده است. همکاری بانک رفاه، سازمان تأمین اجتماعی و شستا، تأمین طلا از محل تولید شرکتهای تابعه و راهاندازی کیف پول تخصصی پیول، اجزای اصلی این سازوکار هستند.
شارژ حدود هزار میلیارد تومان اعتبار طلایی در آبان ۱۴۰۵ نیز از پیشرفت اجرایی طرح و ورود سفارشهای دوره نخست به مرحله تخصیص حکایت دارد.
بااینحال، جذابیت خرید اقساطی نباید توجه متقاضیان را از جزئیات اقتصادی و حقوقی طرح دور کند. زمان تثبیت قیمت، میزان تخصیص، شرایط فروش دارایی، هزینه تسویه و نحوه ثبت مالکیت طلا، معیارهای اصلی ارزیابی زرینتأمین هستند.
در نهایت، زرینتأمین را باید مدلی برای خرید اقساطی و مشارکت در زنجیره تولید طلا دانست؛ مدلی که مزیت اصلی آن شرایط پرداخت است و ارزیابی کیفیت سرمایهگذاری در آن به شفافیت قراردادها و عملکرد سازوکار تخصیص و تسویه بستگی دارد.