فیشینگ بانکی؛ دام حرفه‌ای با ظاهری کاملاً رسمی /چگونه درگاه پرداخت جعلی را از درگاه معتبر تشخیص دهیم؟

به گزارش بانک اول هر خرید اینترنتی با یک تصمیم ساده همراه است: اعتماد به صفحه‌ای که قرار است اطلاعات کارت بانکی‌مان را در آن وارد کنیم. صفحه‌ای که اغلب ظاهری رسمی دارد؛ لوگوی بانک، کادرهای شماره کارت، CVV2 و رمز پویا.

ولی شباهت ظاهری همیشه به معنای امنیت نیست. گاهی پشت همین ظاهر آشنا، یک درگاه پرداخت جعلی پنهان شده که هدفش فقط یک چیز است: سرقت اطلاعات مالی شما.

در این مطلب، بدون اصطلاحات پیچیده فنی، یاد می‌گیریم چطور در چند ثانیه یک درگاه امن را از نسخه قلابی تشخیص دهیم.

 

فیشینگ از کجا جدی شد؟

 

• حملات فیشینگ سال‌هاست در دنیا رایج است. ابتدا با ایمیل‌های فریبنده شروع شد، بعد پیامک‌ها و لینک‌های تبلیغاتی جای آن را گرفتند. کاربر روی لینکی کلیک می‌کند که ظاهراً مربوط به بانک یا فروشگاه است، اما وارد صفحه‌ای می‌شود که فقط «شبیه» درگاه اصلی طراحی شده است.

  بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ پلیس سایبری اروپا، Europol، بیش از ۶۵ درصد سرقت‌های مالی آنلاین از طریق صفحات پرداخت جعلی انجام می‌شود. این آمار نشان می‌دهد هنوز هم رایج‌ترین روش کلاهبرداری دیجیتال، فریب درگاه پرداخت است.

اولین نشانه امنیت: آدرس سایت

 

• مهم‌ترین و سریع‌ترین راه تشخیص، نگاه به نوار آدرس مرورگر است.

  1. وجود https
     آدرس درگاه معتبر باید با https:// شروع شود. حرف «s» نشان‌دهنده ارتباط رمزنگاری‌شده است. نبود آن یعنی اطلاعات شما در مسیر انتقال قابل رهگیری است.

  2. دامنه رسمی شاپرک در ایران
     در ایران، درگاه‌های قانونی معمولاً به دامنه shaparak.ir ختم می‌شوند؛ مانند:

  • sep.shaparak.ir

  • pec.shaparak.ir

  اگر دامنه‌ای شبیه به shaparak اما با املای متفاوت دیدید (مثلاً با یک حرف اضافه یا کم)، احتمال جعلی بودن بسیار بالاست.

  1. آیکون قفل امنیتی
     مرورگرهایی مانند Google Chrome و Safari کنار آدرس سایت یک علامت قفل نمایش می‌دهند. با کلیک روی آن باید اطلاعات گواهی امنیتی (SSL) نمایش داده شود. اگر پیام‌هایی مانند “Not Secure” دیدید، فوراً صفحه را ببندید.

ظاهر حرفه‌ای، تضمین امنیت نیست

 

• بسیاری تصور می‌کنند صفحه جعلی باید بی‌کیفیت یا ناقص باشد. در حالی که مهاجمان دقیقاً از قالب رسمی بانک‌ها کپی می‌کنند. رنگ، فونت و حتی لوگو ممکن است کاملاً مشابه باشد.

  طبق پژوهش شرکت امنیتی Kaspersky Lab در سال ۲۰۲۳، حدود ۷۰ درصد کاربران تنها بر اساس ظاهر صفحه قضاوت می‌کنند و به آدرس توجهی ندارند. همین عادت ساده، اصلی‌ترین نقطه ضعف کاربران است.

  به جزئیات دقت کنید:

  • آیا آدرس عجیب به نظر می‌رسد؟

  • آیا پایین صفحه اطلاعات تماس معتبر وجود دارد؟

  • آیا غلط املایی در متن دیده می‌شود؟

  همین تفاوت‌های کوچک می‌تواند نشانه یک دام بزرگ باشد.

رفتار صفحه را جدی بگیرید

 

• درگاه‌های رسمی معمولاً پس از پرداخت، شما را بلافاصله به سایت فروشنده بازمی‌گردانند و رسید معتبر نمایش می‌دهند.

  اما صفحات جعلی ممکن است:

  • بعد از وارد کردن اطلاعات، به صفحه‌ای نامرتبط هدایت کنند

  • ناگهان بسته شوند

  • رسید بانکی ارائه ندهند

  همچنین هیچ درگاه قانونی از شما اطلاعاتی مانند رمز کارت ثابت، کد ملی یا تاریخ تولد را همزمان درخواست نمی‌کند. اگر چنین فرمی دیدید، ادامه ندهید.

لینک‌های پیامکی؛ رایج‌ترین تله

 

• بسیاری از قربانیان از طریق پیامک‌هایی با عنوان‌هایی مثل «پرداخت عوارض»، «ابلاغیه قضایی» یا «تمدید کارت سوخت» وارد صفحه جعلی می‌شوند.

  گزارش سال ۲۰۲۳ پلیس فدرال آمریکا، Federal Bureau of Investigation، نشان می‌دهد لینک‌های کوتاه‌شده (مثل bit.ly) یکی از پوشش‌های اصلی صفحات فیشینگ هستند.

  قانون طلایی ساده است:
  هرگز از طریق لینک پیامک وارد درگاه بانکی نشوید.
  آدرس را خودتان تایپ کنید یا از اپلیکیشن رسمی استفاده کنید.

موبایل؛ هدف محبوب کلاهبرداران

 

• امروزه بیشتر پرداخت‌ها با تلفن همراه انجام می‌شود. البته صفحه کوچک موبایل باعث می‌شود آدرس کامل سایت دیده نشود.

  طبق گزارش امنیتی ۲۰۲۴ شرکت Symantec، بیش از ۴۰ درصد حملات فیشینگ در موبایل اتفاق می‌افتد.

  برای کاهش ریسک:

• سیستم‌عامل را به‌روز نگه دارید

• از آنتی‌ویروس معتبر استفاده کنید

• اپلیکیشن‌ها را فقط از مارکت‌های رسمی دانلود کنید

آینده پرداخت آنلاین؛ خداحافظی با ورود مستقیم کارت؟

جهان به سمت مدل‌های پرداخت توکن‌محور حرکت می‌کند؛ روشی که در آن اطلاعات واقعی کارت هرگز در اختیار فروشنده قرار نمی‌گیرد و فقط یک «کد موقت» برای همان تراکنش تولید می‌شود.

در ایران نیز استفاده از رمز پویا گامی در همین مسیر بوده است. هرچند هنوز تا حذف کامل ورود مستقیم اطلاعات کارت فاصله داریم، اما روند جهانی به سمت کاهش وابستگی به داده‌های خام بانکی است.

جمع‌بندی؛ چند ثانیه دقت، ماه‌ها آرامش