هشدار سازمان بهداشت جهانی؛ با ویروس مرگبار نیپا آشنا شوید

به گزارش بانک اول ، سازمان جهانی بهداشت روز پنجشنبه از ثبت دو مورد ابتلا به ویروس نیپا در شرق هند خبر داد. ویروس نیپا که نام خود را از روستایی در مالزی، محل شناسایی نخستین بیمار شناخته‌شده، گرفته است، به خانواده ویروس‌هایی تعلق دارد که سرخک نیز در آن قرار می‌گیرد. با این حال، نیپا اگرچه به اندازه سرخک مسری نیست، اما به‌مراتب مرگبارتر است و بیش از ۵۰ درصد مبتلایان جان خود را از دست می‌دهند.

راه‌های انتقال:

نیپا یک ویروس زئونوز است؛ یعنی از حیوان به انسان منتقل می‌شود. بر اساس اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، شایع‌ترین راه انتقال تماس مستقیم با خوک یا خفاش آلوده است. همچنین مصرف میوه‌ها یا فرآورده‌های میوه‌ای مانند شیره خام خرما که به ادرار یا بزاق خفاش‌های میوه‌خوار آلوده شده باشند، در انتقال نقش دارد.

این ویروس می‌تواند از انسان به انسان نیز منتقل شود، اما این انتقال معمولا تنها در تماس‌های بسیار نزدیک با فرد آلوده رخ می‌دهد.

علائم بیماری:

دوره نهفتگی نیپا بین چهار تا ۱۴ روز است و موارد بدون علامت نادرند. علائم اولیه غیر اختصاصی‌اند و شامل تب، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و گلودرد می‌شوند. در حدود دو سوم بیماران، بیماری به‌سرعت پیشرفت می‌کند و ظرف پنج تا هفت روز می‌تواند به کما منجر شود. برخی بیماران نیز دچار علائم تنفسی مانند سرفه و تصاویر غیرطبیعی در رادیوگرافی قفسه سینه می‌شوند.

اغلب بیماران تغییراتی در مایع اطراف مغز نشان می‌دهند که در سایر عفونت‌های ویروسی مغز نیز دیده می‌شود. آسیب بافتی مغز در تصویربرداری قابل مشاهده است و فعالیت الکتریکی مغز می‌تواند شدت بیماری را پیش‌بینی کند.

میزان خطر:

مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا، ویروس نیپا را در سطح ایمنی زیستی چهار، بالاترین سطح خطر، طبقه‌بندی کرده است؛ سطحی که شامل پاتوژن‌هایی مانند ابولا می‌شود. این ویروس به‌دلیل نرخ بالای مرگ‌ومیر، امکان انتقال انسان‌به‌انسان، توان ایجاد همه‌گیری‌های محدود و نبود واکسن یا درمان تاییدشده، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی به‌شمار می‌رود.

در موارد شدید، نیپا به بخش‌هایی از مغز که عملکردهای حیاتی مانند حرکت چشم، ضربان قلب و فشار خون را کنترل می‌کنند حمله کرده و می‌تواند آسیب‌های دائمی ایجاد کند. بازماندگان اغلب سال‌ها با خستگی مزمن و اختلالات عصبی زندگی می‌کنند.

تشخیص و درمان:

تشخیص معمولا با آزمایش خون و شناسایی پروتئین‌های خاص ویروس انجام می‌شود. در حال حاضر هیچ واکسن یا داروی اختصاصی برای درمان نیپا وجود ندارد و درمان محدود به مراقبت‌های حمایتی است. بیمارانی که دچار علائم شدید عصبی می‌شوند ممکن است به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز داشته باشند.

دارویی به نام ریباویرین که برای درمان هپاتیت C مزمن استفاده می‌شود، ممکن است تا حدی موثر باشد، اما نتایج مطالعات در این زمینه متناقض است. به همین دلیل، تمرکز اصلی بر پیشگیری، کاهش تماس انسان با حیوانات ناقل و رعایت دقیق اصول کنترل عفونت در مواجهه با بیماران است.

مناطق شیوع:

شیوع نیپا تقریبا هر سال در بخش‌هایی از آسیا گزارش می‌شود؛ به‌ویژه در بنگلادش، هند، مالزی، فیلیپین و سنگاپور. بنگلادش بیشترین تعداد موارد را ثبت کرده است، زیرا خفاش‌های میوه‌خوار ناقل ویروس بومی این مناطق هستند.

این ویروس معمولا بین ماه‌های دسامبر تا مه، همزمان با فصل جفت‌گیری خفاش‌ها و برداشت شیره خرما، گسترش می‌یابد. حضور ویروس نیپا در خفاش‌های چین، کامبوج، تایلند، ماداگاسکار و غنا نیز گزارش شده، اما تاکنون هیچ موردی از ابتلا در آمریکا ثبت نشده است.

شیوع جهانی:

ویروس نیپا بسیار نادر است. تا سال ۲۰۲۴، در مجموع حدود ۷۵۴ مورد ابتلا در سراسر جهان گزارش شده، هرچند کارشناسان معتقدند این رقم احتمالا کمتر از میزان واقعی است.