کدام سامانه بانکی چه کاری انجام می‌دهد؟

به گزارش بانک اول ،آیا می‌دانید پول شما در شبکه بانکی چگونه جابه‌جا می‌شود؟ در این مقاله، ۱۲ سامانه اصلی انتقال وجه و پرداخت الکترونیک از شتاب و شاپرک تا ریال دیجیتال را بررسی کردیم.

شبکه بانکی ایران در سال‌های اخیر شاهد ظهور فناوری‌های متنوعی بوده است. از کارت‌به‌کارت‌های ساده تا تراکنش‌های مبتنی بر ریال دیجیتال، همگی توسط سامانه‌های زیرساختی مدیریت می‌شوند. اگر می‌خواهید بدانید در پشت صحنه تراکنش‌های شما چه اتفاقی می‌افتد، این راهنما به شما کمک می‌کند.

۱. ستون‌های اصلی پرداخت

این دو سامانه قلب تپنده شبکه پرداخت کشور هستند.

• شتاب (شبکه تبادل اطلاعات بانکی): رابط اصلی تمام خودپردازها (ATM) است و وظیفه دارد تعامل بین کارت‌های بانک‌های مختلف را ممکن سازد.
• شاپرک (شبکه الکترونیکی پرداخت کارت): ناظر دقیق بر تمام تراکنش‌های درگاه‌های اینترنتی و دستگاه‌های کارت‌خوان (POS) است که امنیت و تسویه حساب را تضمین می‌کند.

۲. سامانه‌های انتقال وجه

برای انتقال پول بین حساب‌ها، ابزارهای مختلفی با کارکردهای متفاوت داریم:

• ساتنا (سامانه تسویه ناخالص آنی): برای انتقال مبالغ کلان و فوری بین حساب‌های بانکی طراحی شده است.
• پایا (سامانه اتاق پایاپای الکترونیکی): بهترین گزینه برای انتقال‌های دسته‌ای (مانند واریز حقوق کارکنان) با مبالغ خرد و متوسط است.
• پل (سامانه پرداخت لحظه‌ای): نسل جدید انتقال وجه که به صورت ۲۴ ساعته و آنی، مبالغ خرد را با شماره شبا جابه‌جا می‌کند.
• سحاب (سامانه حواله الکترونیکی بانکی): زیرساخت اصلی برای انتقال وجه کارت‌به‌کارت معمولی است.

۳. فناوری‌های نوین و امنیت در پرداخت

در سال‌های اخیر تمرکز بر پرداخت‌های بدون تماس و امنیت تراکنش‌ها افزایش یافته است:

• کهربا: بستر پرداخت با موبایل (NFC) که نیاز به همراه داشتن کارت فیزیکی را از بین می‌برد.
• مانا: با توکنایز کردن اطلاعات کارت، امنیت خرید‌های اینترنتی را به سطح جدیدی ارتقا داده است.
• هریم: سامانه مرجع برای دریافت رمزهای پویا (یکبار مصرف) که از سوءاستفاده‌های بانکی جلوگیری می‌کند.
• پیوند: پل ارتباطی بین شماره موبایل و کارت برای تسهیل پرداخت‌ها در بستر کدهای دستوری (USSD).

۴. آینده‌نگری در شبکه بانکی

بانک مرکزی با معرفی سامانه‌های جدید، در حال گذار به سوی بانکداری مدرن است:

• کپا (کیف پول الکترونیکی): وظیفه یکپارچه‌سازی کیف پول‌های مختلف را بر عهده دارد تا تبادلات خرد شما به راحتی انجام شود.
• برنا (بستر ریال دیجیتال): جدیدترین دستاورد بانکی که بر پایه فناوری بلاک‌چین بنا شده و مدیریت ارز دیجیتال ملی ایران را بر عهده دارد.