مدت زمان انتظار برای خرید خانه در ایران چقدر است؟

به گزارش بانک اول مسافتی که زوج‌ها در برخی کشورها برای رسیدن به «خانه‌اول» طی می‌کنند، ۳ تا ۴ سال است؛ در ایران اما ۲۵ سال، در چین ۳۴ و در سوریه ۸۷سال است. این مدت‌زمان البته با کل درآمد افراد محاسبه شده نه پس‌انداز سالانه‌شان.

 دفتر اسکان بشر ملل متحد با تهیه یک نقشه از «فاصله زمانی شهروندان ۱۸۱ کشور تا کلید مسکن»، مسافت‌نرمال برای دسترسی به خانه‌اول را مشخص کرد.

جزئیات این نقشه که به تازگی منتشر شده اما ارقام آن برای سال ۲۰۲۳ است، نشان می‌دهد: زوج‌ها در جهان به‌طور متوسط بعد از ۱۱ سال و ۲ماه،‌ می‌توانند با درآمد سالانه‌شان صاحب مسکن شوند. در عین حال، وضعیت مطلوب این شاخص، یعنی شاخص «دسترسی به مسکن»، زیر ۱۰ و حداکثر ۱۰سال است.

براساس درآمد سالانه شهروندان کشورهای مختلف در سال۲۰۲۳ و همچنین متوسط قیمت مسکن در شهرهای اصلی کشورهای منتخب در این نقشه برای همان سال، «مسافت لازم برای خانه‌دارشدن در آمریکا ۴.۵سال» است؛ اما در ایران (شهر تهران) ۲۴سال و در چین ۳۴سال.

بررسی‌ها از پشت‌صحنه نقشه جهانی «سطح دسترسی زوج‌ها به اولین مسکن» حاکی است، «هبیتات» از دو شاخص برای تشخیص سطح رفاه خانوارها از بابت توان تصرف مسکن اول استفاده می‌کند. اولین شاخص، «دسترسی به مسکن» است که قدرت خرید کل درآمد سالانه خانوار را مورد سنجش قرار می‌دهد. دومی نیز شاخص «مدت زمان انتظار تا مسکن‌اول» است که قدرت خرید «پس‌انداز سالانه» را محک می‌زند. این شاخص می‌گوید: افراد با پس‌انداز نرمال معادل حدود ۳۰درصد درآمدشان در سال، بعد از چه مدت می‌توانند صاحب یک خانه متعارف دو خواب شوند.

اگر کشوری دارای شرایط مناسب اقتصادی به لحاظ «تورم پایین» و «رشد اقتصادی بالا» باشد و در عین حال سیاست‌های حوزه مسکن در آن کشور بر مدار «یارانه‌های هدفمند برای کم‌درآمد، عدم مداخله در بازار، نظام تامین مالی مسکن مکفی و تسهیل سرمایه‌گذاران ساختمانی و در عین حال بازدارندگی سفته‌بازی ملکی» حرکت کند، شهروندان آن کشور زمانی مناسب، حداکثر ۵سال با درآمد کامل و حداکثر ۱۵سال با پس‌انداز نرمال، می‌توانند صاحب‌خانه شوند.

در عین حال، کشورهای با تورم بالا و رشد اقتصادی پایین، در مسیری قرار می‌گیرند که خانه‌اولی‌ها از دو جا در مسیر دسترسی به مسکن ضربه می‌خورند. ضربه اول، درآمد سرانه پایین توام به جهش قیمت مسکن ناشی از تورم بالا است که این خود باعث طولانی‌شدن مسافت دسترسی می‌شود. ضربه دوم نیز از خریدهای سرمایه‌ای افراد برای حفظ ارزش واقعی دارایی‌شان برابر تورم، به تقاضای مصرفی وارد می‌شود،‌ آن هم به شکل تحریک قیمت.

برخی کشورها مثل چین نیز چون سیاست‌های اقتصادی به سمتی می‌رود که ملاکی در سطح وسیعی از جامعه به یک رویه تبدیل می‌شود، بازار مسکن از حالت مصرف به مسیر خریدهای غیرمصرفی منحرف می‌شود که این خود باعث بزرگ‌شدن سطح قیمت مسکن در برابر درآمد خانوارها می‌شود.

در مقابل سیاست‌های محرک سفته‌بازی ملکی، در برخی کشورها از جمله آمریکا و عمده کشورهای اروپایی، سیاستگذار با نوعی از مالیات تحت عنوان مالیات سالانه محلی، جلوی «سفته‌بازی» و بلااستفاده نگه‌داشتن خانه توسط چندخانه‌ای را می‌گیرد تا عرضه‌های مسکونی دست‌کم به بازار اجاره تزریق شود.

بر اساس این گزارش، عربستان سعودی و امارات متحده عربی با ثبت نسبت۳، آسان‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین بازارهای مسکن جهان را در اختیار دارند. ایالات متحده آمریکا با نسبت ۴.۵ در جایگاه هفتم جهان قرار گرفته است. این در حالی‌است که کشور ما، ایران با ثبت عدد ۲۵.۱ در رتبه ۱۷۳ از میان ۱۸۱ کشور ایستاده است.

در آن سوی این رتبه‌بندی، سوریه با ثبت عدد باورنکردنی ۸۶.۷ در صدر این جدول ایستاده و سخت‌ترین بازار مسکن جهان را دارد. پس از آن، سریلانکا (۴۰.۸) و چین (۳۴.۶) در رتبه‌های بعدی جای گرفته‌اند. اروپا نیز از این بحران برکنار نمانده است. کشورهایی مانند پرتغال (۱۲.۶)، فرانسه (۱۱.۸)، لوکزامبورگ (۱۱.۵) و آلمان (۱۰.۷) فاصله‌ای چشم‌گیر با آمریکا دارند.