نخستین سند وام بانکی جهان در ایران ؛ ۲۵۰۰ سال پیش

حالا یک سند تاریخی این ادعا را تأیید می‌کند.

قدیمی‌ترین سند بانکی

یک لوح باستانی بابلی که یک سال پس از فتح بابل توسط کوروش، در همدان مورد بازدید و بازیابی قرار گرفته است، نشان می‌دهد که ۵۳۷ سال قبل از میلاد مسیح، سیستم بانکی منظمی در ایران وجود داشته است.

در این لوح که به خط میخی نوشته شده، جزئیات یک وام بانکی ثبت شده است.

جزئیات وام ۲۵۰۰ سال پیش

بر اساس این سند تاریخی، شخصی به نام «تادانو» (که گویا از مسئولان مالی شهر هگمتانه – پایتخت همدان در دوره مادها – بوده است) مبلغ یک پوند و نیم نقره به ارزش سکه‌های نیم سیکلی، به شخصی به نام «ایتی مردوک بالاتو» (پسر شخصی به نام «بنواهه») وام داده است.

شرایط بازپرداخت وام:

چند ماه بعد، وام‌گیرنده موظف بوده است که به همراه ۳۹ قنطار شاخه‌های خشک خرما و یک سیکل سیم و دوازده قا خرما، این وام و بهره محاسبه شده آن را پس بدهد.

نرخ بهره بر اساس نرخی محاسبه می‌شد که آن زمان در بابل رواج داشت.

وام‌گیرنده

نکته جالب توجه اینجاست که «آیتی مردوک بالاتو» (وام‌گیرنده) خود شخصیت مهمی بوده است. بر اساس شواهد تاریخی، او رئیس بزرگترین بانک بابل بوده و یک شرکت مالی و اقتصادی به نام «اگیبی و پسران» را هم در اختیار داشته است.

این یعنی رئیس یک بانک، از مقام مالی هگمتانه وام گرفته است. این نشان می‌دهد که روابط مالی و بانکی بین ایران و بابل در آن زمان بسیار گسترده و منظم بوده است.

هگمتانه

این لوح که در شهر «آگاماتو» (همان اکباتان یا هگمتانه) نوشته شده، تنها سند تاریخی در این زمینه نیست. شواهد و اسناد و مدارک دیگری که شبیه همین لوح‌های گلی است نیز حکایت از اوضاع مرتب اقتصادی و مالی و نوعی نظم بانکی در این شهر دارد.

این اسناد مربوط به زمان کوروش کبیر و کمبوجیه (پسر کوروش) است.

اقتصاد جهانی ایران از سند تا مدیترانه

فتح بابل توسط کوروش در سال ۵۳۹ قبل از میلاد، ایران را به بازیگر اصلی اقتصاد جهان باستان تبدیل کرد. بابل یکی از معدود باراندازها و بازارهای بین‌المللی آن زمان بود و تسلط بر آن، مسیرهای تجاری بین شرق و غرب را در اختیار ایران قرار داد.

از سند (در شرق) تا مدیترانه (در غرب)، ایران به بزرگترین مرکز اقتصادی جهان باستان تبدیل شده بود. این لوح گلی، یک سند ملموس از آن شکوفایی اقتصادی است.

جمع‌بندی

کشف یک لوح گلی ۲۵۰۰ ساله در همدان، نشان می‌دهد که نظام بانکی و وام‌دهی به شیوه منظم، ریشه در تمدن کهن ایران دارد:

• قدیمی‌ترین سند وام بانکی جهان در ایران کشف شده است

• تاریخ آن: ۵۳۷ سال قبل از میلاد (دوران کوروش بزرگ)

• محل کشف: هگمتانه (همدان امروزی)

• وام: یک پوند و نیم نقره

• بازپرداخت: به همراه خرما و بهره محاسبه‌شده

• وام‌گیرنده: رئیس بزرگترین بانک بابل

این اسناد نشان می‌دهد که ایران در دوران کوروش، علاوه بر قدرت نظامی و سیاسی، از اقتصادی پیشرفته و نظام بانکی منظم نیز برخوردار بوده است. شکوفایی اقتصادی ایران آنقدر گسترده بوده که بابل (مرکز مالی بین‌المللی آن زمان) تحت تأثیر سیستم بانکی ایران قرار داشته است.