سهام عدالت و یارانه را وثیقه وام کنید
وام بدون ضامن با سهام عدالت و یارانه + راهنمای دریافت
اگر دنبال فهمیدن راهی برای گرفتن وام و تسهیلات با سامانه توثیق الکترونیکی دارایی و براساس اعتبار شخصی خودتان به جای دو ضامن کارمند رسمی میگردید، این مطلب را دنبال کنید
اگر دنبال فهمیدن راهی برای گرفتن وام و تسهیلات با سامانه توثیق الکترونیکی دارایی و براساس اعتبار شخصی خودتان به جای دو ضامن کارمند رسمی میگردید، این مطلب را دنبال کنید
به گزارش بانک اول یکی از مشکلات افراد برای گرفتن وام از شبکه بانکی، نداشتن اعتبار و ضامن لازم است. یعنی بانک برای دادن وام به شما ازتان ضمانتهایی مانند سند ملکی، وثیقه معتبر یا در نهایت چند ضامن میخواهد، اما خیلیها که خانهای برای گرو گذاشتن ندارند و دنبال گرفتن وام خرد هستند، اینجور وقتها به مشکل میخورند. با راهاندازی و گسترش سامانههای توثیق الکترونیکی دارایی، مشکل این افراد حل میشود.
کدام بانکها سامانه توثیق الکترونیکی دارایی دارند؟
فهرست بانکهای دارای امکان توثیق الکترونیک دارایی طی یکی دو سال اخیر بهطور محسوسی گسترش یافته است:
- بانک ملی ایران
- بانک صادرات ایران
- بانک مهر ایران
- بانک رسالت
- بانک تجارت
- بانک ملت
بانکهای صادرات، تجارت و ملت از پاییز ۱۴۰۴ با اتصال به «سامانه جامع وثایق» وزارت اقتصاد، امکان توثیق هفت گروه دارایی را بهصورت رسمی عملیاتی کردهاند. پیش از آن نیز شش بانک بزرگ کشور (ملی، سپه، تجارت، صادرات، ملت و پارسیان) توافق کرده بودند برای اجرای این طرح شرکتی مشترک تأسیس کنند.
توجه: با توجه به گسترش بانکداری دیجیتال، رقابت میان بانکها و سیاستهای دولت برای توسعه سامانه جامع وثایق، انتظار میرود سایر بانکها از جمله بانک سپه و بانک پارسیان نیز بهزودی قابلیت توثیق دارایی الکترونیک را به خدمات خود اضافه کنند.
سامانه وثیقه گذاشتن دارایی
در دنیای امروز بخش زیادی از داراییهای مردم را سهام و اوراق بهادار و اموال دیگر تشکیل میدهد؛ داراییهایی که تا پیش از این، با وجود ارزش مالی و اعتبار در بازار سرمایه، امکان وثیقهگذاری برای صاحبانشان را نداشتند، آن هم در حالی که در نظامهای حقوقی و مالی دنیا وثیقهگذاشتن سهام و اوراق مورد قبول است.
«ستاره» در واقع اختصاری از عبارت سامانه توثیق الکترونیک روشمند و هوشمند است. هدف از راهاندازی سامانه ستاره، هوشمند کردن و الکترونیکیشدن وثیقهگذاری در ایران بود. با ابلاغ دستورالعمل «سامانه جامع وثایق» در سال ۱۴۰۴، این هدف در قالب یک زیرساخت جامعتر دنبال میشود که علاوه بر سهام و اوراق بهادار، دهها نوع دارایی دیگر از جمله سپرده بانکی، یارانه نقدی، بیمه عمر، خودرو، سیمکارت، طلا و حتی داراییهای نامشهود مانند نشان تجاری و دانش فنی را نیز پوشش میدهد. معماری این سامانهها به گونهای طراحی شده تا داراییهای مردم -سهام، اوراق بهادار یا هر سرمایه دیگر- در اختیار نهاد و شرکتی که قرار است به آنها اعتبار یا تسهیلات خرید بدهد، قرار بگیرد.
با در اختیار گذاشتن یک دسترسی الکترونیکی به دارایی درخواستکننده اعتبار و تسهیلات، خیال تسهیلاتدهنده بابت ضمانت بازگشت سرمایهاش آسوده میشود. متولی سامانه باید بتواند احراز هویت، احراز دارایی و احراز قیمت انجام دهد و همچنین باید بتواند دستور وثیقه قرار گرفتن دارایی، فرمان آزادسازی، فروش یا افزایش وثیقه را صادر کند؛ یعنی تمام اختیارات لازم برای وثیقه گرفتن دارایی را در اختیار بگیرد.
فهرست داراییهای قابل وثیقه برای دریافت وام
تاکنون سهام و سپردههای بانکی به عنوان دارایی قابل توثیق برای دریافت وام معرفی شده بودند. با توجه به مصوبه اردیبهشتماه سال ۱۴۰۴ هیات وزیران در خصوص آییننامه اجرایی ماده ۷ قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت، ۳۵ نوع دارایی قابل توثیق نیز معرفی شدند و بانک مرکزی این آییننامه را رسماً به شبکه بانکی کشور ابلاغ کرده است. داراییهای قابل توثیق در جدول زیر آمده است:
| دسته اول | دسته دوم | دسته سوم |
|---|---|---|
| سپردهها و گواهی سپردههای ریالی | سفته / حقوق و مزایای دریافتی مستمر کارکنان لشکری و کشوری | گواهی ثبت نرمافزارها |
| سپردهها و گواهی سپردههای ارزی | یارانه نقدی / حقوق و مزایای دریافتی مستمر مشمولین قانون کار | بارنامه الکترونیکی |
| داراییهای مالی ثبت و سپردهشده نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی و تسویه وجوه | سیمکارت / خط تلفن ثابت | حقوق و مزایای مستمر بازنشستگی / شناور |
| اوراق بهادار با تسویه در بورس کالا | کالاهای موجود در انبار / رسید انبارهای عمومی | مانده پاداش پایان خدمت و ذخیره مطالبات کارکنان دولتی |
| هواپیما | املاک و مستغلات با کاربریهای مختلف | مالکیتهای فکری و معنوی (نشان تجاری و ثبت اختراع) / ضمانتنامه بانکی |
| فلزات گرانبها، اسعار خارجی، آثار و ابنیه تاریخی با مالکیت غیردولتی | سهمالشرکه یا سهام اشخاص حقوقی خارج از شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس | دانش فنی شرکتهای دانشبنیان و خلاق / ضمانتنامه صادره از صندوقهای تضمین دولتی |
| ریال دیجیتال | خودرو و وسایل نقلیه | مطالبات قراردادی / ضمانتنامه صادره از صندوقهای پژوهش و فناوری |
| ماشینآلات و تجهیزات | فلزات گرانبها نزد بانک کارگشایی | بیمه زندگی / ضمانتنامه صادره از صندوقهای تضمین غیردولتی / چک |
| انواع مجوزهای کسبوکار (تأسیس، فعالیت، بهرهبرداری) | عواید قابل تصرف از قراردادها یا اجرای طرحهای تولیدی و زیربنایی | اوراق بهادار منتشرشده با مجوز بانک مرکزی یا موسسات اعتباری |
نهادهای امین و ناظر توثیق داراییها عبارتاند از: بانک مرکزی، سازمان بورس، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی، بیمه مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت (ناظر انبارها و ماشینآلات صنعتی) و چند نهاد تخصصی دیگر که هر یک مسئولیت ثبت اطلاعات و صدور شناسه یکتا برای دسته خاصی از داراییها را برعهده دارند.
آخرین بهروزرسانی فهرست (خرداد ۱۴۰۵): شورای ملی تأمین مالی در راستای تسهیل تأمین مالی زیرساختهای حملونقل ریلی کشور، افزودن «انواع واگن و لکوموتیو» و «ماشینآلات مکانیزه ریلی» را نیز به فهرست داراییهای قابل توثیق موضوع آییننامه ماده ۷ تصویب کرده است. همچنین بحث گسترش بیشتر دامنه داراییهای قابل توثیق در جلسات این شورا همچنان ادامه دارد، بنابراین انتظار میرود فهرست ۳۵ قلمی در ماههای آینده باز هم گستردهتر شود.
پذیرش داراییهای نامشهود به عنوان وثیقه وام
بانکها این روزها داراییهای نامشهود را نیز به عنوان وثیقه میپذیرند. این تصمیم، امکان دسترسی به تسهیلات بانکی را برای شرکتهای نوآور، استارتاپها و کسبوکارهای دانشبنیان که عمدتاً دارای داراییهای نامشهود همچون علائم تجاری، نرمافزار یا دانش فنی هستند، تسهیل میکند. هدف اصلی از پذیرش داراییهای نامشهود اشخاص به عنوان وثیقه وام، حمایت از اقتصاد دانشبنیان و گسترش ابزارهای تأمین مالی متنوعتر در نظام بانکی کشور است.
دارایی نامشهود چیست؟ دارایی نامشهود یعنی چیزی که دیده نمیشود، ولی ارزش دارد؛ مثل ایده، برند، نرمافزار یا حق اختراع.
سامانه ستاره چطور کار میکند؟
برای مثال، فردی برای دریافت اعتبار یا تسهیلات خرید به سایتها یا شرکتهای ارائهدهنده این خدمات مراجعه میکند. این شرکت با اتصال به سامانه ستاره (یا در گام بعدی، سامانه جامع وثایق)، میتواند داراییهای احراز شده فرد، مثلاً سهام، سپرده بانکی یا هر سرمایه دیگری را از نهاد متولی آن نوع خاص از دارایی استعلام کند و بدین ترتیب روند توثیق انجام شود. با یک مثال، شیوه کار این سامانهها را برای معرفی دارایی افرادی که درخواست گذاشتن وثیقه دارند شرح میدهیم:
فرض کنید شخصی ۱۰۰ میلیون تومان را در یک بانک سپردهگذاری کرده و بانک هم سپردهگذاری او را تأیید کرده است. براساس تأیید بانک، تمام اطلاعات سپرده این فرد در سامانه قابل مشاهده است. علاوه بر این، همان فرد ۲۰۰ میلیون تومان هم سهام و اوراق بهادار دارد که نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی است. از سمت دیگر، او ۱۰۰ میلیون تومان هم اندوخته بیمه عمر دارد که نزد یکی از شرکتهای بیمه قرار دارد.
هر ۳ دارایی این فرد به دلیل اتصال نهادهایی که او در آنها سپرده دارد، به سامانه قابل مشاهده و احراز است. حالا این فرد برای خرید اقساطی به فروشگاهی رفته است. به دلیل اینکه فروشگاه خرید اقساطی در زمره فروشگاههای عضو این سامانه قرار میگیرد، با اتصال به سامانه و وارد کردن کد ملی متقاضی، داراییهای احراز و تأیید شده او را از طریق نهادهای متولی مشاهده میکند. با توافق فرد و فروشنده روی یکی از ۳ دارایی، با اتصال به درگاه توثیق، تراکنش توثیق انجام میشود، این درخواست به نهادهای متولی دارایی ارسال میشود و عملیات وثیقه گذاشتن دارایی اعلامی او انجام میشود.
در نهایت هم بعد از پرداخت اقساط، دستور آزادسازی وثیقه بهصورت خودکار صادر میشود و دارایی فرد از توثیق سامانه بیرون میآید.
نیاز به فرآیند توثیق الکترونیک سهام از چند جهت احساس شد:
- تسهیل دسترسی عموم جامعه به تسهیلات: بسیاری از افراد داراییهایی مانند سهام یا بیمهنامه دارند اما نمیتوانند بهراحتی از آنها بهعنوان وثیقه استفاده کنند.
- کاهش کاغذبازی و هزینه: فرآیندهای سنتی نیازمند ارائه مدارک فیزیکی، توصیف طولانی داراییها و مراجعات مکرر به بانکها یا مراجع قضایی بود.
- افزایش شفافیت و امنیت: سامانههای الکترونیکی با استفاده از احراز هویت دیجیتال و ثبت اطلاعات در سیستمهای متمرکز، شفافیت و امنیت را افزایش میدهند.
- گسترش دامنه داراییهای قابل وثیقه: امکان استفاده از داراییهای غیرسنتی مانند سهام، یارانه نقدی یا ریال دیجیتال، که پیشتر در سیستم وثیقهگذاری پذیرفته نمیشدند.
- امکان تجمیع داراییهای خرد و آزادسازی تدریجی وثیقه: از جمله مشکلاتی که طراحان سامانه جامع وثایق صراحتاً برای حل آنها اعلام کردهاند.
فرآیند کلی وثیقهگذاری الکترونیک
سامانههای وثیقهگذاری الکترونیک، مانند سامانه ستاره، سامانه توثیق بانک صادرات یا سامانه جامع وثایق، بهگونهای طراحی شدهاند که فرآیند وثیقهگذاری بهصورت غیرحضوری انجام شود. مراحل کلی این فرآیند به شرح زیر است:
- ورود به برنامک بانک (یا سایر ابزار بانکداری الکترونیک): ورود به سایت بانک (مانند set.bsi.ir برای بانک صادرات) یا برنامک بانکی جهت شروع فرآیند.
- احراز هویت سجام: احراز هویت سجام پیششرط اساسی توثیق دارایی الکترونیک است.
- ثبت درخواست: درخواستکننده داراییهای قابل وثیقه (مانند سهام بورسی یا بیمهنامه) را از میان داراییهای نمایشدادهشده انتخاب میکند. پس از انتخاب دارایی، درخواست وثیقهگذاری ثبت شده و اطلاعات به بانک یا مرجع مربوطه ارسال میشود.
- احراز هویت و تأیید: احراز هویت معمولاً از طریق پیامک OTP یا امضای دیجیتال انجام میشود تا هویت کاربر و مالکیت دارایی تأیید شود.
- پرداخت کارمزد و نهاییسازی: پس از پرداخت کارمزد وثیقهگذاری، فرآیند تکمیل شده و دارایی بهعنوان وثیقه ثبت میشود و شناسه یکتای مربوط به آن صادر میشود.
راهاندازی سامانه توثیق الکترونیک بانک صادرات
در تاریخ ۲۹ آبان سال ۱۴۰۲، عضو هیات مدیره بانک صادرات اعلام کرد که سامانه توثیق الکترونیک این بانک (موسوم به «ست») از همین روز آغاز به کار کرده است. یاسر مرادی، عضو هیات مدیره این بانک، در این مورد گفت: براساس سامانه «ست» که با همکاری وزارت اقتصاد و بانک مرکزی، توسط بانک صادرات پیادهسازی شده، کلیه داراییهایی که افراد در گام اول (سهام بورسی، بیمههای عمر) و در گامهای بعدی (سپردههای بانکی، سهام عدالت و یارانهها، سیمکارت موبایل، طلای خانگی، مجوز معدن و هر دارایی که مالیت داشته و قابلیت نقدشوندگی داشته باشد) دارند میتوانند بدون مراجعه به بانک و براساس ضریب تعیینشده در سامانه به وثیقه بگذارند. اگر تسهیلات نکول شود یا فرد نتواند بدهی خود را پرداخت کند، بانک راساً نسبت به نقد کردن وثایق اقدام میکند.
این سامانه بهمرور کاملتر هم شده است؛ برای نمونه بانک صادرات ایران در ادامه مسیر توسعه سامانه «ست»، امکان توثیق واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت و همچنین صدور و ضمانت سفته الکترونیک را نیز به فهرست داراییهای قابل وثیقه این سامانه اضافه کرده است؛ به این ترتیب مشتریانی که سفته الکترونیک صادر میکنند هم میتوانند بدون معرفی ضامن دیگر، از تسهیلات بانکی بهرهمند شوند.
گسترش با سامانه جامع وثایق (پاییز ۱۴۰۴ به بعد)
با ابلاغ دستورالعمل سامانه جامع وثایق در اردیبهشت ۱۴۰۴ و پیگیری وزارت اقتصاد، این سامانه از پاییز همان سال با اتصال هفت گروه دارایی در سه بانک صادرات، تجارت و ملت وارد فاز اجرا شد. طبق اعلام مسئولان مرکز ملی تأمین مالی، در گام بعدی داراییهای پیچیدهتری مانند ماشینآلات و تجهیزات کارخانهها نیز با تکمیل زیرساخت نهادهای امین دارایی به این سامانه اضافه خواهند شد. با این سامانه، دیگر نیازی نیست که افراد برای ضمانت یا وثیقهگذاری حضوراً به بانک مراجعه کنند.
