ثبت چک در سامانه صیاد و نحوه ی استعلام و انتقال + نرخ کارمزد 1405

به گزارش بانک اول از سال ۱۴۰۰، بانک مرکزی اجرای طرح چک‌های صیادی را به بانک‌ها ابلاغ کرد و مشتریان بانکی را ملزم ساخت تا چک‌های کاغذی را در سامانه صیاد و از طریق سرویسی با نام «پیچک» ثبت کنند. این اقدام نقش قابل‌توجهی در افزایش اعتبار چک‌ها و کاهش آمار چک‌های برگشتی داشت. در این مقاله، قصد داریم با تمرکز بر سازوکار ثبت، انتقال و تأیید چک‌های صیادی، مراحل و نکات مربوط به آن را بررسی کنیم.

فرآیندهای مرتبط با چک صیادی

 

فرآیندها و موضوعات مرتبط با چک صیادی را می‌توان در بخش‌های زیر دسته‌بندی کرد:

• نحوه ثبت (صدور) چک صیادی
• نحوه تأیید چک صیادی
• نحوه انتقال چک صیادی
• نحوه استعلام چک صیادی

نحوه ثبت چک در سامانه صیاد

نحوه ثبت چک‌های صیادی در بانک‌های مختلف تقریباً مشابه است و تفاوت قابل‌توجهی در فرآیند کلی آن وجود ندارد. برای ثبت چک در سامانه صیاد، لازم است اطلاعات زیر را در اختیار داشته باشید:

– کد صیادی برگ چک

– مبلغ چک

– بابت

– تاریخ سررسید چک

– کد ملی، شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی) یا کد فراگیر اتباع خارجی

به‌طور کلی، تمامی اطلاعات درج‌شده روی برگ فیزیکی چک باید برای ثبت چک در سامانه صیاد در دسترس شما باشد. در ادامه با روش‌هایی آشنا می‌شویم که از طریق آن‌ها می‌توانید اطلاعات برگ چک را ثبت کرده و در سامانه صیاد، ثبت چک صیادی را انجام دهید:

1- همراه‌بانک‌ها

2- اینترنت‌بانک

3- بانکهایی که نسخه وب سامانه صیاد بانک را ارئه می دهند. (مانند: بانکهای پارسیان، ملت و … )

4- بانکهایی خدمات پیشخوان الکترونیک ارائه می دهند. ( مانند: بانکهای رسالت، پاسارگاد، مسکن و …)

5- نئوبانک ها

6- مراجعه به شعب بانک

برای ثبت چک‌های صیادی، لازم است از ابزارهای بانکداری الکترونیک همان بانک استفاده کنید. دلیل این موضوع آن است که سامانه بانک، شماره حساب جاری و به‌تبع آن شماره چک و شناسه صیادی برگ چک را به‌صورت مستقیم استعلام می‌کند.

به همین دلیل، روش ثبت چک از طریق برنامک پرداخت را در این بخش مطرح نکرده‌ایم. البته این موضوع در زمینه استعلام و تأیید چک متفاوت است و در آن موارد می‌توان از برخی برنامک‌های پرداخت نیز استفاده کرد.

مراحل گام به گام ثبت چک در سامانه صیاد

1. ابتدا وارد سامانه ثبت چک صیاد همان بانکی شوید که دسته چک را از آن گرفته‌اید.
2. بعد از ورود، قسمت «مدیریت چک» را انتخاب کنید.
3. بعد از رفتن به بخش مدیریت چک، پنجره «خدمات چک» برایتان باز می‌شود. در این پنجره قسمت‌های مختلفی مانند «ثبت»، «انتقال»، «تایید/رد» و «استعلام» را مشاهده می‌کنید. برای ثبت چک در سامانه صیاد، باید روی پنجره «ثبت» کلیک کنید.
4. در این بخش، باید شناسه چک صیاد یا همان شماره ۱۶ رقمی موجود در بالای برگ چک را وارد و دکمه «تایید و ادامه» را بزنید.
5. دیگر اطلاعات لازم مانند مبلغ و تاریخ چک را ثبت و به مرحله بعد بروید.
6. در این مرحله باید اطلاعات دریافت‌کننده چک را وارد کنید. اول گزینه «افزودن دریافت کننده» را انتخاب و بعد اطلاعات لازم مانند حقیقی یا حقوقی، نام و نام خانوادگی، کد ملی و… را به سامانه انتقال بدهید. در آخر هم روی گزینه «افزودن» کلیک کنید.
7. با لمس کردن دکمه «تایید و ادامه» به مرحله بعد خواهید رفت.
8. توضیحات لازم را در کادر «شرح چک» بنویسید و روی پنجره «ادامه» بزنید.
9. در مرحله آخر تمام اطلاعاتی را که وارد کرده‌اید، بررسی می‌کنید و در صورت مورد تایید بودن، گزینه «تایید و صدور چک» را لمس کنید. کار دیگری باقی نمانده و ثبت چک صیادی شما انجام شده است.

نکته: اگر کسی چک برگشتی‌ای دارد که رفع سوءاثر نشده است، امکان ثبت چک جدید را در سامانه صیاد نخواهد داشت.

 

استعلام و تایید چک صیادی

بعد از ثبت اطلاعات چک، صادرکننده آن را تحویل گیرنده چک می‌دهد. کسی که چک به نامش صادر شده هم باید وارد سامانه چک صیادی شود و چک را استعلام کند. گیرنده چک باید اقلامی را که روی چک ثبت شده با اطلاعاتی که در سامانه ثبت شده مطابقت بدهد و از این‌که چک به نفع او ثبت شده، اطمینان پیدا می‌کند. در صورتی که تمام اطلاعات صحیح بود و مشکلی در مطابقت وجود نداشت، تایید خودش را در سامانه اعلام می‌کند.

گیرنده چک بعد از تایید چک، دو راه برای استفاده از آن دارد:

1. نقد کردن چک: اگر تمام اطلاعات چک به درستی در سامانه صیاد ثبت شده باشد و هر دو طرف آن را تایید کرده باشند، گیرنده با رفتن به بانک به راحتی آن را نقد خواهد کرد.
2. واگذاری چک به شخص دیگر: اگر گیرنده قصد واگذاری چک به شخص ثالث را داشته باشد، باید همان مراحل صادرکننده را دوباره تکرار کند؛ یعنی چک را دوباره ثبت کند، هویت شخص جدید را به سامانه اعلام و چک را به فرد جدید واگذار کند.

نحوه انتقال چک صیاد

سامانه ثبت چک صیادی امکانات مختلفی دارد. در قوانین جدید، دیگر خبری از پشت‌نویسی چک برای انتقال آن به فردی دیگر نیست و اگر کسی بخواهد چک صیاد را به فردی دیگر انتقال بدهد، باید مراحل ثبت چک در سامانه صیاد را تکمیل کند و بعد از وارد کردن شناسه ۱۶رقمی چک، کد ملی صاحب جدید را ثبت کند. تحویل‌گیرنده جدید هم بعد از این‌که برگ فیزیکی چک را تحویل گرفت، باید آن را در سامانه صیاد تایید کند. فراموش نکنید برای انجام هر کدام از این کارها در اپلیکیشن‌های پرداخت، باید شماره همراه به نام خود فرد باشد.

مراحل گام به گام انتقال چک صیاد

1. وارد اپلیکیشن یا اینترنت بانکی که چک متعلق به آن است، یا یکی از اپلیکیشن‌های پرداخت شوید و گزینه «چک صیادی» را انتخاب کنید.
2. بعد از ورود به بخش چک صیادی، روی پنجره «انتقال چک صیادی» بزنید.
3. در این مرحله باید احراز هویت شوید. پس اطلاعات یکی از کارت‌های بانکی عضو شتاب را وارد کرده و در نهایت دکمه «تایید» را بزنید.
4. در صفحه جدید، گزینه «ثبت انتقال چک در سامانه صیاد» به شما نشان داده می‌شود. ابتدا بانک صادرکننده چک را انتخاب کرده و بعد هم شناسه ۱۶رقمی بالای برگه چک را وارد و به مرحله بعد بروید.
5. تمام اطلاعات چک صیادی به شما نشان داده می‌شود. در صورت تایید آن، دکمه «انتقال چک» را لمس کنید.
6. برای انتقال چک، باید مشخصات تحویل‌گیرنده را به سامانه بدهید. حقیقی یا حقوقی بودن و کد ملی را وارد کرده و دکمه «استعلام» را بزنید.
7. در آخر، مشخصات چک و تحویل‌گیرنده جدید برای شما نمایش داده می‌شود. در صورت نداشتن مغایرت، دکمه «تایید و انتقال» را بزنید و کار انتقال چک صیاد انجام شده است.

 

لزوم ثبت چک در سامانه صیاد

تمام افرادی که قصد استفاده از چک را دارند، باید وارد سامانه ثبت چک صیادی شوند و بعد از ثبت‌نام آن را تحویل گیرنده بدهند. اما اگر ثبت چک صیادی به مشکل بخورد، چه اتفاقی می‌افتد؟ در صورتی که چک در سامانه ثبت نشود، مشمول قوانین صدور چک نمی‌شود و برگه‌ای غیررسمی است که نشان می‌دهد از فردی طلب دارید.

برای همین هم اگر چکی در سامانه ثبت نشده باشد، در صورت وصول نشدن برای تحویل گیرنده حق قضایی ایجاد نمی‌‌کند. ضمن اینکه با انجام مراحل ثبت چک در سامانه صیاد، دریافت و انتقال آن، احراز هویت فرد و استعلام خوش‌حسابی صادرکننده چک هم بررسی می‌شود و گیرنده چک با خیال آسوده‌تری اقدام به معامله خواهد کرد.

 

نحوه وصول چک صیادی در سامانه صیاد

بعد از ثبت چک صیادی، صاحب نهایی چک در تاریخ سررسید آن، می‌تواند با مراجعه به هر کدام از شعبه‌های بانک صادرکننده چک مبلغ چک را وصول و به حسابش واریز کند. بانک هم بعد از انجام استعلام‌های لازم از سامانه صیاد، مبلغ چک را به ذینفع می‌دهد. چنانچه حساب فرد صادرکننده چک کسری موجودی داشته باشد، صاحب نهایی می‌تواند تمام مبلغ موجود در حساب را از بانک بگیرد و مابقی کسری مبلغ چک را هم از دیگر حساب‌های فرد صادرکننده در همان بانک طلب کند.

اگر هم موجودی حساب‌های بانکی کسی که چک را صادر کرده، از مبلغ چک کمتر است و امکان تامین و وصول چک وجود ندارد، طی ۲۴ساعت تمام حساب‌های فرد صادرکننده چک در تمام بانک‌ها مسدود خواهد شد. فلسفه راه‌اندازی سامانه ثبت چک صیادی و دردسرهای آن برای همین است که هیچ فردی امکان دادن چک بدون پشتوانه برای دفعات متوالی را نداشته باشد و در صورت برگشت خوردن اولین چک، تمام حساب‌های بانکی‌اش مسدود خواهد شد.

مشخصات چک صیادی

برای خیلی‌ها این سوال پیش می‌آید که وقتی چکی را دریافت می‌کنند، از کجا تشخیص بدهند چک صیادی است یا نه. چک‌های صیادی مشخصاتی دارند که با دیدن آنها گیرنده می‌تواند اصالت چک صیادی را بررسی کند:

• رنگ چک‌های صیادی بنفش است
• عبارت «کارسازی این چک، منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است»، حتما روی قسمت پایین چک نوشته شده است.
• شناسه 16رقمی چک‌های صیادی در بالای سمت چپ چاپ شده است.

نرخ کارمزد خدمات چک بانک‌‌ها در سال 1405

شرح خدمت	کارمزد
رفع سوء اثر  چک	هر برگ ۱۴۴۰۰ تومان
تقاضای عدم پرداخت هر برگ چک	هر برگ ۱۴۴۰۰ تومان
ابطال به درخواست مشتری	هر فقره ‍۱۴۴۰ تومان
صدور چک موردی جاری اشخاص	۷۰۰۰ تومان
تحویل دسته چک در شعبه غیر از دارنده حساب جاری	۲۴۰۰ تومان
صدور دسته چک + مبلغ پرداختی به چاپخانه دولتی + هزینه تمبر مالیاتی	۶۰۰۰ تومان
صدور چک تضمین شده	هر فقره ۷۲۰۰ تومان
اعلام  منع پرداخت چک‌های مفقودی	۵۷۶۰۰ تومان
صدور المثنی	هر فقره ۷۲۰۰ تومان

استعلام وضعیت اعتبار صادرکننده چک

گیرندگان چک صیادی می‌توانند پیش از تأیید نهایی چک، از طریق همراه‌بانک، اینترنت‌بانک، اپلیکیشن‌های پرداخت و همچنین سامانه پیامکی ۴۰۴۰۷۰۱۷۰۱، وضعیت اعتباری صادرکننده را استعلام کنند.

این استعلام شامل اطلاعاتی مانند:

• مجموع مبالغ چک‌های برگشتی (رفع سوءاثر شده و نشده)

• مبالغ چک‌های در جریان و تسویه‌نشده

برای دریافت این اطلاعات، کافی است گیرنده شناسه صیادی درج‌شده روی چک و کد ملی صادرکننده را وارد کند.

همچنین پس از اولین استعلام، سامانه به‌صورت خودکار چک‌های بعدی ثبت‌شده به نام همان فرد را اطلاع‌رسانی خواهد کرد.

برای گرفتن استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک چند راه وجود دارد؛ اولین راه رفتن به پورتال بانک مرکزی به آدرس www.cbi.ir است. راه بعدی هم ورود به سامانه پیامکی ۷۰۱۷۰۱ و بررسی سوابق صاحب چک است. برای انجام استعلام هم کافی است شناسه ۱۶رقمی بالای چک صیاد را در کادر «شناسه صیادی» وارد کنید و نتیجه استعلام را ببینید. به همین سادگی از سوابق چک‌های برگشتی صاحب آن باخبر شده و تصمیم نهایی را برای قبول کردن یا نکردن چک می‌گیرید.

تعیین سقف اعتباری چک

بانک مرکزی ایران به تازگی اعلام کرده که قصد دارد سقف صدور چک برای افراد را بر اساس اعتبارسنجی آن‌ها تعیین کند. این یعنی هر فرد بر اساس میزان اعتبار و سابقه مالی خود، می‌تواند تا سقف مشخصی چک صادر کند. به زبان ساده‌تر یعنی چنانچه گزارش اعتبارسنجی فردی ضعیف و گردش مالی آن کم باشد، نمی‌تواند چک با سقف بالاتر از آن چیزی که بانک تعیین کرده صادر کند.

پیش‌بینی می‌شود این محدودیت بایستی در زمان ثبت چک در سامانه‌ها اعمال و اجازه ثبت چک صیادی را به شخص ندهد. این تصمیم اما و اگرهای زیادی دارد که بایستی منتظر ماند تا تصمیم نهایی در این خصوص اعلام شود.

هدف از این کار، جلوگیری از مشکلات مالی و افزایش اعتماد در نظام بانکی است.  این تصمیم به کسب و کارها کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری معاملات خود را انجام دهند و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری شود.