از کشیدن کارت تا جابه‌جایی واقعی پول/ماجرای کیف پول الکترونیکی

به گزارش بانک اول آیا تاکنون به پیچیدگی نهفته در یک پرداخت ساده کارتی اندیشیده‌اید؟ هنگامی که کارت بانکی خود را روی کارت‌خوان قرار می‌دهید و در کمتر از دو ثانیه پیام «تراکنش موفق» را می‌بینید، در پشت‌صحنه بانک‌ها، سامانه‌های پردازشی و شبکه‌های ارتباطی مشغول فعالیت‌اند. آنچه برای شما اقدامی ساده به نظر می‌رسد، حاصل هماهنگی زیرساختی پیچیده‌ای است که ستون فقرات اقتصاد دیجیتال امروز را تشکیل می‌دهد.

شبکه‌های پرداخت نظیر ویزا، مسترکارت و در ایران «شتاب» را می‌توان به سیستم بزرگراهی تشبیه کرد. این شبکه‌ها پولی جابه‌جا نمی‌کنند یا وام نمی‌دهند؛ بلکه «ریل‌های پرداخت» را ایجاد و نگهداری می‌کنند تا پیام‌های مالی در مسیرهای امن حرکت کنند. به بیان دیگر، آنان مالک جاده‌اند، نه خودروهایی که در آن تردد می‌کنند.

در این مسیر، بازیگران اصلی متعددی حضور دارند: دارنده کارت، پذیرنده، پردازشگر پرداخت، بانک پذیرنده، شبکه پرداخت و بانک صادرکننده کارت. با قرار گرفتن کارت روی دستگاه، تراکنش خرید انجام و اطلاعات آن به شبکه شتاب و بانک صادرکننده ارسال می‌شود. بانک صادرکننده با شناسایی BIN، کفایت موجودی، الگوهای مشکوک به تقلب و اعتبار کارت را بررسی می‌کند. در صورت تأیید، مبلغ از حساب کسر و پاسخ به بانک پذیرنده ارسال می‌شود. سپس مرحله تسویه و جابه‌جایی واقعی پول انجام می‌گیرد.

امنیت این مسیر با لایه‌های متعدد تأمین می‌شود. کارت‌های مجهز به تراشه EMV برای هر تراکنش کد منحصربه‌فردی تولید می‌کنند و در پرداخت‌های موبایلی و آنلاین، توکن‌سازی شماره واقعی کارت را از شبکه دور نگه می‌دارد. هزینه نگهداری این زیرساخت نیز میان بانک صادرکننده، شبکه پرداخت، پردازشگرها و بانک پذیرنده تقسیم می‌شود.

در ایران، «شاپرک» مدیریت و نظارت بر شبکه پذیرندگی را بر عهده دارد و «شتاب» نقش سوئیچ مرکزی بین بانک‌ها را ایفا می‌کند. هر بار که کارت خود را می‌کشید یا تپ می‌کنید، سامانه‌های هماهنگ در کسری از ثانیه گفت‌وگو می‌کنند تا تراکنش با امنیت انجام شود. این همکاری، زیربنای اعتماد در پرداخت‌های الکترونیکی است.