کارت ریالی گردشگری/ راهنمای کامل صدور، شارژ و برگشت مانده ارزی

به گزارش بانک اول صدور کارت ریالی برای گردشگران خارجی و اشخاص خارجی غیرمقیم، گامی نوین در جهت تسهیل تعاملات مالی و اقتصادی با جهان است. بانک مرکزی اخیراً با ابلاغ دستورالعملی جدید تحت عنوان «دستورالعمل ناظر بر نحوه فروش کارت ریالی گردشگری» (مصوب بهار ۱۴۰۵) به شبکه بانکی کشور، امکان صدور کارت‌های بانکی ریالی برای گردشگران و افراد خارجی غیرمقیم را با جزئیات کامل‌تری فراهم کرده است. این اقدام نه تنها به بهبود تجربه گردشگران در ایران کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و تقویت اقتصاد کشور نیز منجر شود.

چه افرادی مشمول دریافت توریست کارت می‌شوند؟

اشخاص مشمول این طرح صرفاً حقیقی هستند. یعنی این طرح برای اشخاص حقوقی اجرا نمی‌شود. غیرمقیم بودن شخص خارجی حائز اهمیت است، زیرا این خدمت برای اشخاص خارجی که اقامت ایران را دارند فاقد موضوعیت است. همچنین صدور کارت صرفاً برای اشخاص بالاتر از ۱۸ سال تمام مجاز است.

بر اساس دستورالعمل، «شخص حقیقی خارجی غیرمقیم» مشتمل بر سه گروه زیر است:

اشخاص حقیقی خارجی دارای گذرنامه معتبر منضم به روادید (ویزا) با تاریخ اعتبار صادره توسط وزارت امور خارجه.

اشخاص حقیقی خارجی دارای گذرنامه معتبر با تابعیت کشورهای لغو روادید با ایران و دارای مهر ورود به کشور، که مدت اعتبار آن از زمان ورود تا زمان صدور کارت منقضی نشده باشد.

اشخاص حقیقی خارجی دارای روادید تمدید شده توسط فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و درج شده در گذرنامه.

توجه: مدت اعتبار ورود به کشور در زمان درخواست و صدور کارت نباید منقضی شده باشد.

کارت ریالی گردشگری چیست و چه خدماتی ارائه می‌دهد؟

کارت ریالی گردشگری، نوعی کارت پیش‌پرداخت است که توسط بانک‌ها صادر شده و به نام شخص حقیقی خارجی غیرمقیم، شخصی‌سازی می‌شود. این کارت برای دارنده آن امکان خرید، پرداخت قبض، انتقال وجه به سایر کارت‌ها، برداشت وجه نقد، اخذ مانده و اخذ صورتحساب را فراهم می‌سازد.

نکته مهم و متمایزکننده در دستورالعمل جدید این است که بانک برای صدور کارت گردشگری، مجاز به افتتاح حساب سپرده ریالی یا ارزی به نام شخص خارجی غیرمقیم نیست و صرفاً از طریق کارت پیش‌پرداخت خدمات ارائه می‌شود.

خدمات بانکی قابل ارائه به این اشخاص عبارت است از:

فروش و اعطای کارت ریالی گردشگری به مشتری و شارژ اولیه، شارژ مجدد و ابطال آن.

خرید ارز (اسکناس یا حواله ارزی) از مشتری.

استرداد ارز (فروش و تحویل ارز به صورت اسکناس) بابت مانده استفاده نشده کارت.

نکته کلیدی دستورالعمل جدید آن است که علاوه بر بانک، صرافی‌های دارای مجوز نیز می‌توانند مستقیماً نسبت به فروش و شارژ کارت گردشگری اقدام کنند.

کارت ریالی گردشگران خارجی یا توریست کارت چگونه شارژ می‌شود؟

کارت ریالی گردشگری صرفاً از دو محل زیر و با ارزهای «یورو یا دلار آمریکا» شارژ می‌شود:

خرید اسکناس (یورو یا دلار آمریکا) توسط بانک یا صرافی.

حواله وارده ارزی به ارزهای مذکور.

شارژ از هر روش دیگری از جمله کارت به کارت به مقصد کارت گردشگری ممنوع است و بانک موظف به اعمال کنترل‌های سامانه‌ای برای جلوگیری از آن است.

منظور از صرافی چیست؟

صرافی شرکتی است که با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و دارای اجازه‌نامه معتبر عملیات صرافی (به شرح مندرج در «دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی‌ها») است. در دستورالعمل جدید، صرافی نقش پررنگی در فروش و شارژ کارت ایفا می‌کند و هر صرافی صرفاً مجاز به دریافت کارت گردشگری از یک بانک است.

فرایند شارژ کارت ریالی گردشگران خارجی

به صورت خلاصه، فرایند شارژ کارت ریالی برای اشخاص حقیقی خارجی غیرمقیم (توریست کارت) به دو روش انجام می‌شود:

الف) شارژ از طریق بانک:

شناسایی مشتری توسط بانک.

ثبت عملیات خرید ارز در سامانه‌های اعلامی بانک مرکزی و سامانه حسابداری بانک.

شخصی‌سازی و شارژ کارت گردشگری و اعطای آن به متقاضی.

ب) شارژ از طریق صرافی:

شناسایی مشتری و خرید ارز توسط صرافی به نرخ روز توافقی.

ارسال اقلام اطلاعاتی و مستندات (شناسه یکتا، شماره کارت، تصویر و شماره گذرنامه، تصویر و تاریخ اعتبار روادید، مبلغ و نوع ارز) به بانک صادرکننده کارت.

شخصی‌سازی کارت توسط بانک و شارژ آن از محل حساب صرافی نزد بانک.

سقف شارژ و تعداد مجاز کارت

سقف هر بار شارژ: شارژ اولیه و همچنین هر بار شارژ مجدد، تا حداکثر معادل ریالی پنج هزار (۵۰۰۰) یورو یا معادل آن به دلار آمریکا مجاز است.

تعداد کارت: فروش کارت گردشگری به هر شخص حقیقی خارجی غیرمقیم تا سقف دوکارت فعال توسط یک یا چند بانک/صرافی بلامانع است. (این یکی از تغییرات مهم نسبت به رویه قبل است.)

شارژ مجدد: کارت صرفاً در صورت مراجعه شخص به درگاه‌های بانک صادرکننده یا مراجعه به همان صرافی که در اولین مرتبه اقدام به فروش کرده، قابل شارژ مجدد است.

مانده مصرف نشده کارت ریالی چگونه به گردشگر خارجی عودت می‌شود؟

عودت مانده مصرف نشده کارت گردشگر تحت عنوان «استرداد ارز» و از طریق بانک یا صرافی به یکی از روش‌های زیر انجام می‌شود:

درخواست شخص حقیقی خارجی غیرمقیم برای استرداد ارز.

فروش و تحویل ارز به صورت اسکناس، تا حداکثر مبلغ معادل ارزی موجودی ریالی استفاده نشده کارت، به نرخ روز توافقی.

ثبت مراتب در سامانه‌های اعلامی بانک مرکزی و در صورت تسویه کامل موجودی، ابطال کارت و اعلام آن به سامانه مانا.

نکات مهم استرداد (برگشت دادن ارز):

استرداد باید از محل منابع ارزی بانک یا صرافی و به همان ارز خریداری‌شده (یورو یا دلار) یا بر اساس توافق طرفین باشد.

اخذ هرگونه تعهد از شخص خارجی مبنی بر «پرداخت ارز در حد مقدورات» یا «الزام به استرداد وجه به صورت ریالی» ممنوع است.

بانک/صرافی صرفاً در صورت درخواست شخص، مجاز است تا سقف مجاز خروج پول رایج کشور به صورت نقدی به وی پرداخت کند.

چه عملیاتی با کارت ریالی مقدور است؟

عملیات بانکی که با کارت ریالی برای گردشگران خارجی مقدور شده است، می‌تواند نیاز بانکی آن‌ها را در طول مدت اقامت مرتفع کند:

خرید از دستگاه‌های کارتخوان (پوز).

پرداخت قبض و خرید شارژ تلفن همراه.

انتقال وجه مبتنی بر کارت (کارت به کارت).

برداشت وجه نقد از طریق دستگاه‌های خودپرداز.

دریافت مانده حساب.

دریافت صورتحساب.

توجه: آستانه تراکنشی کلیه تراکنش‌های کارت گردشگری (اعم از برداشت وجه نقد، خرید، کارت به کارت و پرداخت قبض) مشابه با آستانه تراکنشی کارت‌های برداشت اشخاص حقیقی ایرانی تنظیم می‌شود.

مدارک و شرایط مورد نیاز برای صدور کارت

گذرنامه معتبر + روادید (ویزا) با تاریخ اعتبار صادره توسط وزارت امور خارجه.

یا گذرنامه معتبر با تابعیت کشورهای لغو روادید با ایران و دارای مهر ورود به کشور.

یا روادید تمدید شده توسط فرماندهی انتظامی (درج شده در گذرنامه).

داشتن شناسه یکتا (شناسه منحصر به فردی که پس از تشخیص هویت شخص خارجی از طریق پایگاه اطلاعات اشخاص خارجی به وی اختصاص می‌یابد). چنانچه شخص فاقد شناسه یکتا باشد، بانک یا صرافی باید در اخذ آن با متقاضی همکاری کند.

توجه: تا زمان اعلام بانک مرکزی، «سامانه فیدا» و «شماره اختصاصی ۱۲ رقمی» مرتبط با آن، از لحاظ کارکردی جایگزین پایگاه اطلاعات اشخاص خارجی و شناسه یکتا است.

نکات مهم

• صدور کارت ریالی برای اشخاص حقیقی خارجی غیرمقیم کمتر از ۱۸ سال تمام، ممنوع است.
• هر شخص می‌تواند تا سقف دو کارت فعال داشته باشد (تغییر نسبت به رویه قبل که یک کارت بود).
• مدت اعتبار کارت حداکثر تا تاریخ اعتبار روادید تعیین می‌شود؛ و برای اتباع کشورهای لغو روادید، این مدت نباید بیش از سه ماه از زمان ورود به کشور باشد.
• کارت در موارد زیر به صورت خودکار غیرفعال می‌شود: پایان مهلت اقامت مجاز، تعلیق شناسه یکتا (به دلیل فوت یا حجر)، یا خروج دارنده از کشور پیش از اتمام مهلت اقامت.

  اعلام مانده کارت، مشاهده صورتحساب و معادل ارزی مانده از طریق «ارسال پیامک»، «همراه‌بانک» یا محصولات مشابه مقدور است.

• ارائه این خدمات منوط به احراز مالکیت سیم‌کارت به نام شخص حقیقی خارجی غیرمقیم توسط بانک است.
• پیش از تاریخ انقضای کارت، در صورت مفقودی، مخدوش شدن یا فراموشی رمز، بانک پس از احراز هویت، همکاری لازم را برای صدور یا فعال‌سازی مجدد انجام می‌دهد.
• کارمزد کلیه خدمات بانکی طبق جدول کارمزد خدمات بانکی ریالی و الکترونیکی مصوب هیأت عامل بانک مرکزی تعیین می‌شود و در نهایت بر عهده شخص خارجی است. اخذ هرگونه وجه اضافی خارج از موارد اعلامی بانک مرکزی، ممنوع و تخلف محسوب می‌شود.