آیاطلا و سهام بخریم یا صبر کنیم؟ پاسخ کارشناسان چیست؟

به گزارش بانک اول در هفته‌های اخیر، هم‌زمان با نوسانات شدید قیمت طلا و ارز، بازار سرمایه با افت پی‌درپی شاخص کل مواجه شده است. این شرایط باعث شده فشار فروش در بورس افزایش یابد و بخش قابل توجهی از نقدینگی، مسیر خروج از بازار سهام و ورود به بازارهای موازی را در پیش بگیرد؛ اتفاقی که بار دیگر نقش هیجان در تصمیم‌گیری مالی مردم را پررنگ کرده است.

ریشه رفتارهای هیجانی در بازارهای مالی

شایعه، ترس و تصمیم‌های شتاب‌زده

بسیاری از تحلیلگران اقتصادی معتقدند آنچه امروز در بازارها رخ می‌دهد، بیش از آنکه مبتنی بر منطق اقتصادی باشد، نتیجه واکنش‌های احساسی سرمایه‌گذاران است. انتشار یک خبر یا حتی شایعه، کافی است تا موجی از فروش سهام و خرید طلا و ارز شکل بگیرد؛ رفتاری که اغلب با هدف حفظ ارزش پول انجام می‌شود، اما در عمل نتیجه‌ای معکوس دارد.

تجربه‌ای تکراری از سال ۱۳۹۹

چرخه‌ای که زیان را عمیق‌تر می‌کند

رفتارهای هیجانی در بازار سرمایه پدیده تازه‌ای نیست. از سال ۱۳۹۹ تاکنون، بارها شاهد تکرار همین الگو بوده‌ایم؛ الگویی که در آن، سهامداران بدون تحلیل، در زمان افت بازار اقدام به فروش می‌کنند و در نقطه اوج قیمت‌ها وارد بازارهای دیگر می‌شوند. نتیجه این چرخه، چیزی جز افزایش زیان برای سرمایه‌گذاران خرد نیست.

آیا خرید طلا و ارز واقعاً حافظ سرمایه است؟

ورود در اوج قیمت، خروج با ضرر

کارشناسان بازارهای مالی هشدار می‌دهند که هجوم احساسی به بازار طلا و ارز نه‌تنها نقش سپر تورمی را ایفا نمی‌کند، بلکه اغلب مردم را در بالاترین قیمت‌ها وارد بازار می‌کند. این رفتار، نوسانات را تشدید کرده و اولین قربانیان آن، خریداران خرد هستند که توان مدیریت ریسک کمتری دارند.

سهام بفروشیم یا صبر کنیم؟

تحلیل جایگزین هیجان شود

حامد مددی، کارشناس اقتصادی و تحلیلگر بازار سرمایه، با اشاره به تکرار موج‌های هیجانی تأکید می‌کند که خرید دارایی صرفاً بر پایه ترس، هیچ‌گاه تضمینی برای حفظ ارزش سرمایه نیست. به گفته او، تجربه نشان داده است که مردم معمولاً زمانی وارد بازار طلا و ارز می‌شوند که بخش عمده رشد قیمت‌ها اتفاق افتاده و فضای بازار در اشباع خرید قرار دارد.

چرا مردم خریدار قله‌های قیمتی می‌شوند؟

به باور این تحلیلگر، عامل اصلی این تصمیم‌ها، ترس از جا ماندن از بازار است. وقتی قیمت‌ها با سرعت افزایش می‌یابد، بسیاری تصور می‌کنند اگر امروز وارد نشوند، فردا دیر خواهد شد. همین ذهنیت باعث می‌شود خرید، نه یک انتخاب سرمایه‌گذاری، بلکه واکنشی احساسی به فضای روانی بازار باشد.

اصلاح قیمت؛ جایی که خریداران خرد متضرر می‌شوند

پایان هیجان، آغاز زیان

بعد از فروکش‌کردن موج‌های هیجانی، بازارها معمولاً وارد فاز اصلاح می‌شوند. در این مرحله، نخستین گروهی که متضرر می‌شوند، همان خریداران خردی هستند که در اوج قیمت وارد بازار شده‌اند و امکان خروج به‌موقع را ندارند.

چرخه معیوب ترس و جهش قیمت

بازار کم‌عمق، نوسان‌های شدید

مددی با اشاره به ساختار بازار طلا و ارز در ایران توضیح می‌دهد که عمق پایین این بازارها باعث می‌شود ورود هم‌زمان تقاضای احساسی، خود به عامل افزایش قیمت تبدیل شود. به این ترتیب، ترس باعث خرید می‌شود، خرید قیمت را بالا می‌برد و افزایش قیمت، ترس بیشتری ایجاد می‌کند؛ چرخه‌ای که در نهایت به زیان عمومی ختم می‌شود.

سود حرفه‌ای‌ها از هیجان عمومی

بازی نابرابر در بازار

به گفته این کارشناس، معامله‌گران حرفه‌ای معمولاً برخلاف جریان عمومی حرکت می‌کنند. آن‌ها پیش از شکل‌گیری موج هیجان وارد بازار می‌شوند و زمانی که تقاضای احساسی به اوج می‌رسد، دارایی خود را به خریداران هیجانی می‌فروشند. در نتیجه، هیجان جمعی اغلب به سود گروهی محدود و به زیان اکثریت مردم تمام می‌شود.

آیا تورم به معنای سود قطعی است؟

زمان ورود مهم‌تر از نوع دارایی

این تصور که «در شرایط تورمی هر خریدی سودآور است» از نگاه کارشناسان بسیار خطرناک است. حتی در اقتصادهای تورمی نیز، زمان ورود، افق سرمایه‌گذاری و تحلیل درست نقش تعیین‌کننده دارند. خرید در سقف قیمتی، حتی در بازار طلا و ارز، می‌تواند به کاهش ارزش سرمایه منجر شود.

راهکار منطقی برای حفظ ارزش دارایی

تنوع، تحلیل و صبر

کارشناسان توصیه می‌کنند به‌جای تمرکز بر یک بازار خاص، سبد دارایی متنوعی شکل گیرد و تصمیم‌ها بر پایه تحلیل‌های بنیادی و افق زمانی میان‌مدت و بلندمدت اتخاذ شود. افزایش سواد مالی جامعه نیز می‌تواند از شدت رفتارهای هیجانی بکاهد و بازارها را به سمت ثبات سوق دهد.

نقش رسانه‌ها در آرامش یا التهاب بازار

تیترهای هیجانی یا تحلیل‌های واقعی؟

رسانه‌ها نیز در این میان نقش مهمی دارند. بزرگ‌نمایی نوسانات کوتاه‌مدت و تیترهای تحریک‌کننده، ترس را در جامعه تشدید می‌کند؛ در حالی که ارائه تحلیل‌های داده‌محور می‌تواند به تصمیم‌گیری منطقی‌تر سرمایه‌گذاران کمک کند.

طلا و ارز؛ ابزار سرمایه‌گذاری نه پناهگاه ترس

در نهایت، طلا و ارز ابزارهای مالی هستند، نه پناهگاه‌های هیجانی. تصمیم‌هایی که بر پایه ترس گرفته می‌شوند، احتمال زیان بالایی دارند. حفظ ارزش دارایی نیازمند آرامش، تحلیل و صبوری است؛ نه واکنش‌های شتاب‌زده به نوسانات مقطعی بازار.