دریافت دسته چک الکترونیک
راهنمای کامل دریافت دسته چک دیجیتال برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی
صفر تا صد دریافت دسته دیجیتال، صدور و دریافت چک الکترونیک در سامانه صیاد برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی
چطور دسته‌چک دیجیتال بگیریم؟ اگر شرکت داریم، چه کسانی باید چک را امضا کنند؟ و اگر فقط گیرنده چک هستیم، از کجا شروع کنیم؟ با گسترش چک الکترونیکی، پاسخ این پرسش‌ها برای افراد و کسب‌وکارها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش بانک اول، بانک مرکزی در اطلاعیه ۶ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرده است که در شش‌ماهه نخست سال، بیش از سه میلیون و ۸۴۹ هزار فقره چک الکترونیکی صادر شده؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۱۴ درصد رشد نشان می‌دهد. این آمار مربوط به تعداد چک‌های صادرشده است، نه تعداد کاربران یا دسته‌چک‌ها.
در این راهنما، مسیر دریافت دسته‌چک، صدور و پذیرش چک دیجیتال را برای اشخاص حقیقی و حقوقی بررسی می‌کنیم. دریافت دسته‌چک برای متقاضیان واجد شرایط است؛ نام منوها، مدارک و شیوه فعال‌سازی در بانک‌ها یکسان نیست.
چک دیجیتال چیست و چه تفاوتی با چک کاغذی دارد؟
چک دیجیتال یا چک الکترونیکی، چکی است که عملیات آن در قالب داده‌پیام انجام می‌شود و صدور آن به امضای الکترونیکی صادرکننده وابسته است. بنابراین، عکس یا فایل اسکن‌شده یک چک کاغذی، چک دیجیتال محسوب نمی‌شود. مقررات مرتبط با چک کاغذی نیز حسب مورد درباره آن اجرا می‌شود.
بانک مرکزی، «چکاد» را زیرساخت صدور و تبادل چک الکترونیکی معرفی کرده است. حذف برگه فیزیکی و استفاده از امضای الکترونیکی، نیاز به حمل چک و نگهداری بایگانی کاغذی را کاهش می‌دهد. بااین‌حال، کنترل‌های قانونی دریافت دسته‌چک، از جمله بررسی سوابق و ممنوعیت‌ها، همچنان برقرار است.
اول مشخص کنید صادرکننده هستید یا گیرنده
«دریافت چک دیجیتال» دو کاربرد متفاوت دارد:
- دریافت دسته‌چک برای صدور: می‌خواهید از حساب جاری خود یا شرکت، چک صادر کنید.
- دریافت یک چک در معامله: طرف مقابل چکی در وجه شما یا شرکت صادر کرده و می‌خواهید آن را بررسی، تأیید و وصول کنید.
به همین دلیل، مراحل گرفتن دسته‌چک را نباید با مراحل پذیرش چک دریافتی یکی دانست. ابتدا نقش خود را مشخص کنید و سپس راهنمای همان خدمت را در بانک دنبال کنید.
مراحل دریافت دسته‌چک دیجیتال برای اشخاص حقیقی
پیش‌نیازهای اعلام‌شده در راهنمای رسمی بانک پاسارگاد شامل حساب جاری با قابلیت صدور دسته‌چک، دسترسی به همراه‌بانک یا بانکداری مجازی و گواهی امضای دیجیتال از طریق «هامون» است. [۴] مسیر عملی را با توجه به راهنمای بانک خود دنبال کنید:
۱. حساب را بررسی کنید: مطمئن شوید حساب جاری شما قابلیت دریافت دسته‌چک دارد؛ صرف داشتن کارت بانکی کافی نیست.
۲. خدمت بانکی را فعال کنید: از نسخه رسمی و به‌روز همراه‌بانک یا اینترنت‌بانک استفاده کنید و دسترسی خود را مطابق راهنمای بانک فعال کنید.
۳. امضای دیجیتال بگیرید: احراز هویت و دریافت گواهی را از مسیر معرفی‌شده توسط بانک انجام دهید. برنامک یا ابزار مورد پذیرش بانک را بررسی کنید؛ هامون را برای همه بانک‌ها تنها گزینه فرض نکنید.
۴. درخواست دسته‌چک را ثبت کنید: حساب موردنظر و اطلاعات خواسته‌شده را انتخاب و درخواست را ارسال کنید.
۵. نتیجه بررسی را پیگیری کنید: پس از تأیید بانک و تخصیص دسته‌چک، مراحل فعال‌سازی احتمالی را انجام دهید. ثبت درخواست به معنی تأیید قطعی نیست.
برای افراد دارای حساب مشترک، اتباع یا شرایط هویتی خاص، پیش از اقدام از بانک درباره پوشش خدمت و روش احراز هویت سؤال کنید.
راهنمای چک دیجیتال در بانکهای مختلف
مسیرهای زیر بر اساس راهنماهای رسمی یا اطلاعیه‌های روابط عمومی بانک‌ها تنظیم شده‌اند. فهرست، شامل همه بانکهای ارائه‌دهنده نیست و نبودن نام یک بانک به معنی نداشتن خدمت نیست. همچنین، داشتن خدمت برای مشتری حقیقی لزوماً مسیر فعال‌سازی یکسانی برای شرکت‌ها ایجاد نمی‌کند.
بانک پاسارگاد؛ همراه‌بانک یا بانکداری مجازی
پیش‌نیازهای اعلام‌شده عبارت‌اند از حساب جاری با قابلیت صدور دسته‌چک، نام کاربری و رمز همراه‌بانک یا بانکداری مجازی و گواهی امضای دیجیتال هامون. پس از آماده‌کردن این موارد، درخواست دسته‌چک غیرکاغذی را از خدمت مربوط دنبال کنید. راهنمای عمومی بانک را برای حساب شرکتی بدون بررسی ترتیبات صاحبان امضا تعمیم ندهید.
بانک تجارت؛ منوی چک دیجیتال همراه‌بانک
در اطلاعیه بانک تجارت، عضویت در همراه‌بانک، حساب جاری واجد شرایط و نصب و ثبت‌نام هامون از پیش‌نیازها هستند. پس از فعال‌سازی بخش چک دیجیتال، خدمات درخواست دسته‌چک، صدور، دریافت، انتقال و نقدکردن در این بخش معرفی شده‌اند. اگر متقاضی شرکت است، مسیر فعلی فعال‌سازی مشتری حقوقی و نحوه تأیید امضاداران را از بانک بگیرید؛ این راهنمای همراه‌بانک، به‌تنهایی جزئیات حساب شرکتی را مشخص نمی‌کند.
بانک ملت؛ مدیریت چک الکترونیکی
در اطلاعیه بانک ملت، نسخه به‌روز همراه‌بانک و گزینه «مدیریت چک الکترونیکی» برای درخواست دسته‌چک، دریافت و فعال‌سازی آن، صدور، انتقال و وصول معرفی شده است. ارائه خدمات برای اشخاص حقیقی در اینترنت‌بانک نیز اعلام شده است. احراز هویت در سامانه هامون باید انجام شود،
شرکت بهسازان ملت، خدمات چک الکترونیکی مشتریان حقوقی بانک ملت، از جمله صدور، واگذاری و وصول را هم تأیید کرده است. برای شرکت‌ها، تنظیم دسترسی و ترکیب امضاهای مجاز را از بانک دریافت کنید؛ ابزار امضای بانک دیگر را بدون تأیید، پیش‌نیاز ملت فرض نکنید.
بانک ملی ایران؛ چکام در سامانه بام
بانک ملی، خدمت چک دیجیتال خود را با نام «چکام» یا «چک امن ملی» معرفی کرده است. مسیر اعلام‌شده، ورود به بام، بخش «خدمات چک» و انتخاب «چکام» است. در راهنماهای قدیمی‌تر، عنوان «چکاد» دیده می‌شود. بانک در آموزش‌های رسمی، درخواست دسته‌چک، فعال‌سازی امضای دیجیتال، صدور و وصول چک از طریق بام را توضیح داده است.
پیش‌نیازها و الزامات متقاضی حقیقی
- حساب جاری واجد شرایط دریافت دسته‌چک و تأیید صلاحیت مطابق مقررات شبکه بانکی لازم است؛ داشتن حساب پس‌انداز یا کارت، به‌تنهایی برای صدور چک کافی نیست.
- دسترسی به نسخه رسمی و به‌روز بام را آماده کنید. خدمت چکام در همراه بام و نسخه وب‌اپلیکیشن معرفی شده است.
- گواهی امضای دیجیتال را از مسیر معرفی‌شده در بام فعال کنید؛ بانک امکانات ثبت و ابطال گواهی را برای چکام اعلام کرده است. نصب هامون را بدون تأیید بانک، الزام این خدمت فرض نکنید.
- اطلاعات نشانی را کنترل کنید. بانک ملی درباره توقف صدور دسته‌چک در صورت عدم تطابق کد ملی و کدپستی با سامانه ملی املاک و اسکان اطلاع‌رسانی کرده است؛ متقاضی حقیقی باید اطلاعات اقامتگاه خود را ثبت یا اصلاح کند.
آیا برای اولین دسته‌چک مراجعه به شعبه لازم است؟
در اطلاعیه روابط عمومی بانک ملی مورخ ۲۹ آبان ۱۴۰۳، درخواست دسته‌چک دیجیتال از بام برای مشتریانی پیش‌بینی شده بود که حداقل یک جلد دسته‌چک کاغذی از بانک ملی گرفته‌اند؛ افراد فاقد این سابقه برای اولین دسته‌چک دیجیتال به شعبه هدایت شده بودند. این شرط مربوط به اطلاعیه اولیه است. تا زمان بررسی این مطلب، تأیید تازه‌ای درباره استمرار یا حذف آن پیدا نشد؛ اگر اولین دسته‌چک را می‌خواهید، پیش از اقدام، شرایط فعلی را از شعبه استعلام کنید.
مراحل اقدام
۱. وارد بام شوید و در «خدمات چک»، بخش چکام را باز کنید.
۲. درخواست دسته‌چک دیجیتال را مطابق گزینه‌های همان نسخه ثبت و نتیجه را پیگیری کنید.
۳. مراحل گواهی امضا را طبق راهنمای بام تکمیل کنید.
۴. پس از تخصیص و آماده‌شدن دسته‌چک، برای صدور برگ، مشخصات گیرنده، مبلغ و سررسید را بررسی و عملیات امضا را نهایی کنید. ترتیب جزئی مراحل را راهنمای جاری بام تعیین می‌کند.
شرایط شرکت‌ها و اشخاص حقوقی
اطلاعیه اولیه فعال‌سازی بام صراحتاً درباره کاربران حقیقی است. منابع بررسی‌شده، مسیر دقیق فعال‌سازی چکام برای شرکت‌ها، ترکیب امضاهای مجاز و ابزار مهر سازمانی را مشخص نمی‌کنند. بنابراین شرکت باید پوشش خدمت برای حساب حقوقی، مدارک ثبتی موردنیاز، اختیارات نماینده و شیوه تأیید صاحبان امضا را از شعبه صاحب حساب دریافت کند؛ الزامات توکن صادرات یا رفاه را نباید به بانک ملی تعمیم داد.
بانک قرض‌الحسنه مهر ایران؛ کیوچک در کیوبانک
بانک مهر ایران «کیوچک» را در کیوبانک معرفی کرده و امکان امضای دیجیتال درون‌برنامه‌ای، صدور و وصول غیرحضوری را اعلام کرده است. بنابراین، نمی‌توان نصب یک برنامک امضای جداگانه را الزام عمومی همه بانک‌ها دانست. برای شروع، از نسخه رسمی کیوبانک استفاده و شرایط حساب خود را بررسی کنید. اطلاعیه عمومی معرفی کیوچک، جزئیات فعال‌سازی شرکت‌ها و امضاهای مشترک را روشن نمی‌کند؛ این بخش را باید از بانک استعلام کرد.
بانک قرض‌الحسنه رسالت؛ وی‌بانک و همراه‌بانک
طبق راهنمای رسمی رسالت، حساب جاری دارای امکان صدور دسته‌چک و امضای دیجیتال هامون لازم است. در وی‌بانک یا همراه‌بانک، از «خدمات چک دیجیتال» وارد استعلام وضعیت و فعال‌سازی خدمت شوید؛ درخواست فعال‌سازی برای امضا به هامون ارسال می‌شود. سپس در «درخواست صدور دسته‌چک دیجیتال»، سپرده جاری و تعداد برگ را انتخاب کنید. تأیید صلاحیت پیش از تخصیص لازم است. برای حساب شرکتی، پوشش خدمت و دسترسی صاحبان امضا را جداگانه بررسی کنید.
چک دیجیتال اشخاص حقوقی (شرکت ها) ؛ نقش شرکت و امضاداران
برای شرکت‌ها، باید علاوه بر حساب، شیوه ثبت امضای صاحبان امضای مجاز، مهر سازمانی و حدود دسترسی نماینده روشن باشد. نمونه‌های زیر نشان می‌دهند چرا نمی‌توان یک روش ثابت را به همه بانک‌ها تعمیم داد.
نمونه بانک صادرات؛ چکنو حقوقی
برای استفاده عمومی از چکنو، بانک صادرات مسیر سپینو را معرفی کرده است. مسیر حقوقی زیر، بر اساس اطلاعیه مخصوص شرکت‌ها و از اینترنت‌بانک است؛ این دو مسیر را یکسان فرض نکنید.
طبق اطلاعیه بانک صادرات که در رسانه‌ها بازنشر شده، امضاکنندگان مجاز شرکت ابتدا گواهی امضای شخصی را در هامون فعال می‌کنند. نماینده شرکت، توکن مهر سازمانی را از دفاتر پیشخوان نماد دریافت می‌کند و سپس از بخش چکنو اینترنت‌بانک، درخواست دسته‌چک را پس از امضای الکترونیکی برای شعبه افتتاح‌کننده حساب می‌فرستد. جزئیات جاری این فرایند را پیش از اقدام از بانک دریافت کنید.
نمونه بانک رفاه؛ چکاد حقوقی
در اطلاعیه روابط عمومی بانک رفاه، معرفی و تأیید نماینده شرکت توسط تمام امضاداران مجاز از طریق فرارفاه پیش‌بینی شده است. نماینده در سامانه «معین» امور چک را انجام می‌دهد و درخواست‌ها به تأیید امضاداران نیاز دارند.
پیش‌نیازهای اعلام‌شده شامل حساب جاری با قابلیت دسته‌چک، فرارفاه، گواهی امضای دیجیتال، توکن مهر سازمانی و نرم‌افزار مربوط به امضای توکن است. این الزامات مخصوص خدمت معرفی‌شده بانک رفاه‌اند.
مقایسه سریع مسیر بانک‌ها
| بانک | درگاه معرفی‌شده | نکته متفاوت |
|---|---|---|
| پاسارگاد | همراه‌بانک / بانکداری مجازی | گواهی هامون در راهنمای عمومی |
| تجارت | همراه‌بانک، بخش چک دیجیتال | همراه‌بانک و هامون در اطلاعیه خدمت |
| ملت | همراه‌بانک / اینترنت‌بانک | بخش مدیریت چک الکترونیکی؛ خدمت حقوقی نیز اعلام شده، تهران هویت در هامون |
| ملی | بام، خدمات چک، چکام | گواهی امضا در بام؛ شرط سابقه دسته‌چک در اطلاعیه اولیه؛ مسیر حقوقی نیازمند استعلام |
| صادرات | سپینو برای مسیر عمومی؛ اینترنت‌بانک برای مسیر حقوقی | گواهی امضاداران و توکن مهر سازمانی برای شرکت |
| رفاه | فرارفاه و معین در مسیر حقوقی | تأیید نماینده توسط امضاداران و مهر سازمانی |
| مهر ایران | کیوبانک، کیوچک | امضای درون‌برنامه‌ای معرفی شده است |
| رسالت | وی‌بانک / همراه‌بانک | فعال‌سازی و امضای درخواست در هامون |
جزئیات جدول از منابع بخش‌های بالا استخراج شده است. برای بانک‌هایی مانند سپه، پارسیان، سامان و سایر بانک‌ها، پیش از درخواست باید راهنمای جاری همان بانک بررسی شود؛ در این مطلب مسیر دقیقِ تأییدنشده ارائه نمی‌شود.
تفاوت مسیر اشخاص حقیقی و حقوقی (شرکت ها) در یک نگاه
| موضوع | شخص حقیقی | شخص حقوقی |
|---|---|---|
| حساب مورد استفاده برای صدور | حساب جاری واجد شرایط فرد | حساب جاری واجد شرایط شرکت یا سازمان |
| امضاکننده | صاحب حساب یا شخص دارای اختیار معتبر | صاحبان امضای مجاز مطابق ترتیبات ثبت‌شده |
| دسترسی به خدمت | مسیر معرفی‌شده بانک برای مشتری حقیقی | مسیر معرفی‌شده بانک برای مشتری حقوقی |
| مهر سازمانی | معمولاً موضوعیت ندارد | در نمونه‌های صادرات و رفاه پیش‌بینی شده است |
| نکته پیش از درخواست | احراز هویت و فعال‌بودن گواهی امضا | تطبیق اطلاعات شرکت، امضاداران و اختیارات نماینده |
این جدول مرور تفاوت‌هاست؛ فهرست مدارک موردنیاز را از بانک عامل دریافت کنید.
بعد از دریافت دسته‌چک، چگونه چک صادر کنیم؟
در بخش چک الکترونیکی بانک، اطلاعات چک را تکمیل کنید. مطابق دستورالعمل، اطلاعات گیرنده حقیقی یا حقوقی، مبلغ و تاریخ در چک درج می‌شود و شناسه صیادی یکتا نیز دارد. اطلاعات «بابت» را هرجا سامانه الزام کرده است، وارد کنید.
پیش از امضا، این چهار مورد را کنترل کنید:
- هویت گیرنده؛ به‌ویژه تفاوت کد ملی فرد و شناسه ملی شرکت؛
- مبلغ و واحد نمایش‌داده‌شده در سامانه؛
- تاریخ سررسید؛
- وضعیت امضاها و نهایی‌شدن عملیات.
برای مثال، اگر توافق شما پرداخت به شرکت است، اطلاعات مدیر شرکت را بدون بررسی جایگزین اطلاعات شخص حقوقی نکنید. شماره پیگیری و وضعیت ثبت‌شده را نیز نگه دارید.
گیرنده چگونه چک دیجیتال را دریافت و وصول کند؟
چک دیجیتال را میتوانید در ۲۴ساعت شبانه روز به صورت غیر حضوری و از طریق اپلیکیشن تلفن همراه با اینترنت بانک خودتان پاسخ کنید و نیازی به حضور در شعبه بانک نیست.
برای پذیرش چک، ابتدا از بانک درباره مسیر مشاهده چک دریافتی و امکانات وصول سؤال کنید. سپس در خدمت رسمی بانک، مبلغ، تاریخ، هویت صادرکننده و مشخصات ذی‌نفع را با توافق معامله تطبیق دهید و فرایند تأیید را مطابق راهنما انجام دهید.
عکس صفحه، پیامک یا گفته صادرکننده را به‌تنهایی ملاک نهایی‌شدن دریافت قرار ندهید. وضعیت چک را در سامانه بررسی کنید. برای انتقال به شخص دیگر نیز از خدمت انتقال بانک استفاده کنید؛ فرستادن تصویر چک، انتقال سامانه‌ای نیست.
بانک مرکزی در توضیح چکاوک، پذیرش چک الکترونیکی سایر بانک‌ها را برای بانک‌ها الزامی دانسته است. بااین‌حال، درباره مسیر واگذاری، زمان پردازش و خدمت فعال بانک خود سؤال کنید و وعده وصول آنی همه چک‌ها را مبنا قرار ندهید.
آیا چک دیجیتال برگشت می‌خورد؟
بله. دستورالعمل اجرایی، کسری موجودی و برخی موانع دیگر را از موارد عدم پرداخت چک الکترونیکی دانسته است. بنابراین دیجیتال‌بودن، تضمین موجودی صادرکننده یا وصول قطعی نیست. در صورت عدم پرداخت، وضعیت را از بانک پیگیری کنید و درباره درخواست گواهی عدم پرداخت راهنمایی بگیرید.
هزینه، زمان فعال‌سازی و مدارک موردنیاز
برای جلوگیری از رفت‌وبرگشت، پیش از ثبت درخواست این پرسش‌ها را از بانک بپرسید:
| موضوع | پرسشی که باید مطرح کنید |
|---|---|
| پوشش خدمت | صدور، دریافت و وصول برای نوع مشتری و حساب من فعال است؟ |
| مدارک | چه مدارک هویتی یا ثبتی و اطلاعات امضاداران لازم است؟ |
| امضا | گواهی، توکن یا برنامک مورد پذیرش بانک چیست؟ |
| هزینه | کارمزد خدمت، گواهی امضا یا توکن چه میزان است؟ |
| زمان | بررسی درخواست و فعال‌سازی معمولاً چقدر طول می‌کشد؟ |
| اختلال | اگر امضا یا ثبت نهایی انجام نشد، مسیر پیگیری چیست؟ |
رقم هزینه و زمان واحدی برای همه بانک‌ها در این راهنما اعلام نمی‌شود؛ تعرفه و وضعیت خدمت بانک عامل را بررسی کنید.
پرسش‌های متداول
آیا همه افراد و شرکت‌ها بدون شرط دسته‌چک دیجیتال می‌گیرند؟
خیر؛ احراز شرایط و تأیید بانک لازم است.
آیا چک دیجیتال همان چک کاغذی ثبت‌شده در صیاد است؟
خیر؛ در چک دیجیتال، برگه فیزیکی از موجودیت چک حذف شده است.
آیا دریافت دسته‌چک کاملاً غیرحضوری است؟
بخشی از خدمات به‌صورت غیرحضوری ارائه می‌شود، اما مراحل اولیه حساب، احراز هویت یا ابزار امضا را باید از بانک بررسی کنید.
اگر امضادار شرکت تغییر کند چه کنیم؟
پیشنهاد می‌کنیم پیش از عملیات بعدی، اطلاعات امضاداران و دسترسی‌ها را با بانک به‌روز کنید.
نکته خیلی مهم : دسته چک دیجیتال را فقط در یک بانک میتوانید فعال کنید ، و امکان دریافت دسته چک دیجیتال با الکترونیک در بانکهای مختلف برای یک شخص حقیقی یا حقوقی امکان پذیر نیست.
