‌ بورس؛حباب ‌یا جهش؟ / دورنمای مسیر بازار سرمایه

مهدی رباطی، کارشناس بازارهای مالی، تصویری متفاوت از روند صعودی بازار سهام ایران ارائه کرد.

به گزارش بانک اول او با رد مقایسه ساده بازار امروز با حباب سال۹۹ گفت ارزش بازار سهام ایران با توجه به بنیادهای واقعی اقتصاد باید چندبرابر رقم کنونی باشد و تنها عامل عقب‌ماندگی، ریسک‌های سیستماتیک است. رباطی هشدار داد ریشه اصلی تورم نه جنگ و کسری بودجه، بلکه ناترازی سیستم بانکی است.

یک بازار ارزان پس از رکودی طولانی
رباطی تحلیل خود را با مرور تاریخ بازار آغاز کرد: از سال۹۹ که بازار دچار رکود و وارد دوره کاهشی شد‌ تا بعد از همین جنگ که یک‌رشد پایدار را شروع کرد، تقریبا در یک بازار بدون رونق و با ارزش معاملات پایین قرار داشتیم، ‌‌غیراز یک دوره کوتاه در ۱۴۰۲. ‌ ‌او علت اقبال دوباره را اینطور توضیح داد: کمرنگ‌شدن بخشی از عوامل، در کنار بحث رشد نرخ ارز،‌ تورم و عقب‌ماندگی از سایر بازارهای دارایی مثل طلا، ارز و مسکن، باعث شد در 4-3ماه گذشته شاهد اقبال فعالان اقتصادی به بازار سهام باشیم.‌

 پیش‌بینی رشد شاخص تا 03میلیون‌واحد
وی روایت رایج درباره ریسک جنگ را نقد کرد: در تمام دنیا وقتی جنگ می‌شود، قیمت آپارتمان و ملک خاک می‌شود. چطور در اقتصاد ما قیمت ملک بعد از جنگ 2 یا 3برابر می‌شود؟ اگر واقعا ریسک جنگ جدی است، این تناقض است. او نتیجه گرفت: آدم‌های باهوش به محض اینکه جنگ تمام شد، پولشان را از بازارهای دیگر آوردند به بازار سهام. آنها می‌دانند بورس ایران این قیمت‌ها نیست و دارند شرکت‌ها را با این قیمت‌ها تملک می‌کنند. من همین الان می‌گویم، شاخص‌ بالای ۳۰میلیون ‌ واحد در 3-2سال آینده خواهیم دید.

ابرتورم در اقتصاد ایران؛ هرگز!
رباطی با انتقاد از استفاده بی‌دقت از واژه ابرتورم گفت: خیلی‌ها راجع به ابرتورم حرف می‌زنند، ولی نمی‌دانند چیست. ابرتورم وقتی رخ می‌دهد که در اقتصاد کالا نداشته باشیم یا قیمت‌ها مداوم و هرماه بیش از 30 درصد بالا برود. او افزود: این وقتی رخ می‌دهد که کالا نداری یا با قیمت‌گذاری دستوری دخالت می‌کنی، بنگاه انگیزه تولید را کاملا از دست می‌دهد یا کالاها به‌صورت گسترده قاچاق می‌شود. وقتی شما در اقتصاد ایران به این سطح و میزان و تنوع، تولید در اختیار داری، هیچ‌وقت دچار ابرتورم نخواهی شد. ما در بدبینانه‌ترین حالت هم به آن سمت نخواهیم رفت.

 جایگاه واقعی بورس تا 005میلیارد دلار
صریح‌ترین بخش تحلیل رباطی اینجا بود: اگر بازار به جایگاه واقعی‌اش نرسیده، دلیلش فقط ریسک‌های سیستماتیک است. اگر ریسک‌های سیستماتیک برطرف شود، قیمت بورس ایران این نیست؛ بورس ما حداقل باید بین ۴۰۰ تا ۵۰۰میلیارد دلار مارکت‌کپ داشته باشد که الان حول‌وحوش ۱۰۰میلیارد دلار است. اینکه بورس ما اینقدر ارزان است و تا جنگ می‌شود و ترسی می‌آید، همه می‌فروشند، دلیلش ریسک‌های سیستماتیک و ترس هیجانی است.

جنگ کاتالیزور است، نه ریشه گرانی
رباطی درباره نقش جنگ در افزایش قیمت‌ها و تورم گفت: مثل این می‌ماند که بگویید من دیابت دارم، قندم روی ۳۰۰ است، حالا این قندی که با چایی خوردم روی قند من چقدر تأثیر دارد؟ قطعا تأثیر دارد. ما قبل از جنگ هم حساب‌وکتاب می‌کردیم و می‌گفتیم دلار آخر ۱۴۰۵ فلان قدر بالاتر می‌رود. جنگ باعث می‌شود این اتفاق زودتر بیفتد؛ جنگ کاتالیزور است. ولی اصل موضوع تفاوت نمی‌کند. 13-12سال است قدرت خرید کم شده، درآمد سرانه پایین آمده، تورم بالا رفته، گروه‌های  زیر خط فقر افزایش یافته؛ 14-13سال گذشته که جنگ نبوده هم همین بوده است.

راهکار کوتاه‌مدت؛ کالا به مردم بدهید
رباطی‌ با اشاره به اقدام خوب شهرداری تهران در اجرای «طرح تورم صفر» گفت: در کوتاه‌مدت‌ بهترین کار این است ‌ دولت سبد کالا به مردم بدهد، شبیه ‌ اقدامی که شهرداری تهران انجام ‌می‌دهد و مردم بابت افزایش قیمت کالاها به‌ویژه کالاهای اساسی دیگر نگرانی ندارند. با این کار هم تولید حمایت می‌شود و هم مصرف‌کننده خیالش راحت است که کالری‌اش تأمین می‌شود.

 پیام پایانی‌
وی در پایان گفت: ‌ ریشه مشکلات ما در وضعیت نابسامان اقتصادی، ناکارآمدی ‌، فساد و موضوعات ساختاری داخلی است. شاید ۲۰درصد آن موضوعات باشد، آن هم کاتالیزور است. اگر حکمرانی را مثل روسیه که تحریم‌هایش از ما بدتر است و هر روز زیرساخت‌هایش می‌خورد، درست بکنیم، از رکود تورمی و شرایط بد اقتصادی خارج خواهیم شد.

روزنامه همشهری